✅ 10. Sınıf Edebiyat: Metnin türü Test Çöz
✅ 10. Sınıf Edebiyat: Metnin türü Testi
Sözlü gelenek içinde doğup gelişen, destan türünün zamanla değişime uğramasıyla ortaya çıkan, genellikle aşk ve kahramanlık konularını işleyen, nazım-nesir (şiir-düzyazı) karışık bir yapıya sahip olan metin türü aşağıdakilerden hangisidir?
A) DestanB) Halk Hikâyesi
C) Mesnevi
D) Roman
E) Masal
"Banu Çiçek der: 'Bre deli ozan, ben sağ iken üzerime ne ağlarsın, ne bağlarsın?' dedi. Beyrek der: 'Al duvaklı gelinimin ortağı mısın, nesin?' dedi."
Bu parça, dil ve anlatım özellikleri dikkate alındığında aşağıdaki metin türlerinin hangisinden alınmış olabilir?
B) Tanzimat Dönemi Romanı
C) Modern Hikâye
D) Karagöz Oyunu
E) Fabl
Divan edebiyatında günümüzdeki roman ve hikâyenin yerini tutan, olay çevresinde gelişen, her beyti kendi arasında kafiyeli (aa, bb, cc...) olan ve aruz vezninin kısa kalıplarıyla yazılan uzun nazım türü aşağıdakilerden hangisidir?
A) GazelB) Kaside
C) Mesnevi
D) Şarkı
E) Tuyuğ
Deriden kesilen tasvirlerin arkadan ışıklandırılmış beyaz bir perde üzerine yansıtılması esasına dayanan, Karagöz ve Hacivat karakterlerinin başrolde olduğu geleneksel Türk tiyatrosu türü aşağıdakilerden hangisidir?
A) Orta oyunuB) Meddah
C) Karagöz (Gölge Oyunu)
D) Kukla
E) Köy seyirlik oyunu
Destan ile halk hikâyesi türlerinin karşılaştırılmasına ilişkin aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?
A) Destanlar genellikle tamamen manzum (şiir) biçimindeyken halk hikâyeleri nazım-nesir karışık bir yapıya sahiptir.B) Destanlarda olağanüstü ögeler çok yoğunken halk hikâyelerinde olağanüstülükler azalmış, gerçekçi unsurlar artmıştır.
C) Destanlar milletlerin ortak hafızasını ve büyük tarihî olayları konu edinirken halk hikâyeleri daha çok aşk ve kahramanlık konularını işler.
D) Her iki tür de başlangıçta sözlü gelenek içinde doğup gelişmiş, sonradan yazıya geçirilmiştir.
E) Destanlarda sade ve anlaşılır bir halk Türkçesi kullanılırken halk hikâyelerinde tamamen Arapça ve Farsça kelimelerle yüklü ağır bir divan dili tercih edilmiştir.
"Yazar, eserde olay akışını keserek okuyucuya bilgi verir; kendi kişiliğini gizlemez. İyileri ödüllendirip kötüleri cezalandırır. Teknik açıdan kusurlu kabul edilen bu ilk örneklerde esaret, yanlış batılılaşma ve zoraki evlilikler gibi toplumsal temalar işlenir."
Bu parçada özellikleri ve temaları verilen metin türü/dönemi aşağıdakilerden hangisidir?
B) Servetifünun Dönemi Hikâyesi
C) Millî Edebiyat Dönemi Hikâyesi
D) Cumhuriyet Dönemi Hikâyesi
E) Geçiş Dönemi Hikâyesi
Geleneksel Türk tiyatrosunun önemli türlerinden biri olan ortaoyununda, Kavuklu ile Pişekâr'ın sahneye çıkıp birbirleriyle tanış çıkıyormuş gibi yaptıkları, aralarında yanlış anlamalara dayalı komik konuşmaların geçtiği, asıl oyunun konusuyla doğrudan ilgisi olmayan bölüm aşağıdakilerden hangisidir?
A) Mukaddime (Giriş)B) Muhavere (Söyleşme)
C) Fasıl
D) Bitiş
E) Meddah
Yapay destanlar, toplumu derinden etkileyen bir olayın, bir şair tarafından destan kurallarına uygun olarak kaleme alınmasıyla oluşur. Doğal destanlar ise anonim olup halk arasında kendiliğinden doğup gelişen türlerdir.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi "yapay destan" türüne örnek gösterilemez?
B) Genç Osman Destanı
C) Çanakkale Şehitlerine
D) Göç Destanı
E) Kurtuluş Savaşı Destanı
Mesneviler klasik bir yapıya sahiptir ve belirli bölümlerden oluşur. Şairin eseri hangi amaçla yazdığını, kime ithaf ettiğini veya niçin kaleme aldığını açıkladığı bölüm aşağıdakilerden hangisidir?
A) DibaceB) Tevhit
C) Naat
D) Sebeb-i Telif
E) Hatime
"Ahmet Celal, köylülerin kendisine yabancı gözlerle bakmasından son derece rahatsız oluyordu. Onlarla konuşmaya, İstanbul'daki gelişmeleri anlatmaya çalışsa da köylü için o sadece kolunu kaybetmiş bir 'yaban'dı. Anadolu'nun bu ücra köşesinde aydın ile köylü arasındaki uçurum her geçen gün daha da belirginleşiyordu."
Bu parçanın dil, anlatım ve tema özellikleri dikkate alındığında aşağıdaki dönemlerin hangisine ait bir roman türünden alındığı söylenebilir?
B) Servetifünun Dönemi Romanı
C) Millî Edebiyat Dönemi Romanı
D) Fecriati Dönemi Romanı
E) Divan Edebiyatı Nesri
Türk edebiyatının en önemli geçiş dönemi eserlerinden biri olan Dede Korkut Hikâyeleri ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
A) Oğuz Türklerinin iç mücadelelerini, doğaüstü güçlerle ve komşu devletlerle olan savaşlarını konu edinir.B) Hikâyelerde hem İslamiyet öncesi Türk kültürünün izleri hem de İslami unsurlar bir arada görülür.
C) Eserin yazarı, hikâyelerin içinde de bilge bir şahsiyet olarak yer alan Dede Korkut'tur.
D) Nazım (şiir) ve nesir (düzyazı) karışık bir yapıyla kaleme alınmıştır.
E) Dili, 15. yüzyıl Anadolu Türkçesinin özelliklerini yansıtan sade ve akıcı bir halk dilidir.
"Dilber, odanın köşesinde büzülmüş, hanımın kendisine yönelttiği sert bakışlardan kaçmaya çalışıyordu. İstanbul'un bu büyük konağında esaretin ne demek olduğunu her gün biraz daha acı bir şekilde öğreniyordu. Celal Bey ise onun bu çaresiz hâline içten içe üzülüyor fakat annesinin katı kurallarına karşı gelemiyordu."
Bu metnin türü, teması ve dönemiyle ilgili yapılan aşağıdaki analizlerden hangisi yanlıştır?
B) Eserde esaret (kölelik) teması işlenerek dönemin toplumsal bir aksaklığına dikkat çekilmiştir.
C) Anlatıcı, kahramanların iç dünyasını ve hislerini bilen ilahi (hâkim) bakış açısına sahiptir.
D) Dil ve üslup özellikleri bakımından tamamen sade, halk Türkçesiyle yazılmış bir Millî Edebiyat dönemi eseridir.
E) Karakterlerin sosyal çevreleriyle olan ilişkisi, realizm akımının gözlemci yönünü hissettirmektedir.
I. Metin:
"Kaf Dağı'nın ardında yaşayan Zümrüdüanka kuşu, yiğidin yaralarını iyileştirmek için ona sihirli bir tüyünü verdi. Yiğit, tüyü ateşe verince kuş hemen yanında belirdi."
II. Metin:
"Beyrek der: 'Bre deli ozan, ben sağ iken üzerime ne ağlarsın, ne bağlarsın?' dedi. Banu Çiçek'e dönüp baktı, bildi ki kendisini sınarlar."
Bu iki metin türüyle ilgili yapılan aşağıdaki karşılaştırmalardan hangisi doğrudur?
B) I. metin bir masaldan, II. metin ise destandan halk hikâyeciliğine geçiş dönemi ürünü olan Dede Korkut Hikâyeleri'nden alınmıştır.
C) Her iki metin de Tanzimat Dönemi'nde batılı tekniklerle yazılmış ilk hikâye örneklerindendir.
D) I. metin tamamen manzum (şiir) biçimindeyken II. metin tamamen nesir (düzyazı) biçiminde kaleme alınmıştır.
E) I. metinde dinî-tasavvufi bir tema işlenirken II. metinde sadece mitolojik unsurlar ön plandadır.
"Cihanı halk eden Rabb-i feyyaz
Kabul etsin duamız eyleye saz
Süleyman dertli kuldur ya İlahi
Bağışla suçunu her subh u gahi"
Bu beyitlerin kafiye örgüsü, dil özellikleri ve biçimsel yapısı dikkate alındığında aşağıdaki metin türlerinin/nazım biçimlerinin hangisinden alındığı söylenebilir?
B) Gazel
C) Mesnevi
D) Şarkı
E) Murabba
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-edebiyat-metnin-turu/testler