✅ 10. Sınıf Edebiyat: İslamiyet sonrası destanlar Test Çöz
✅ 10. Sınıf Edebiyat: İslamiyet sonrası destanlar Testi
İslamiyet'in kabulünden sonraki Türk edebiyatında, ilk Müslüman Türk devleti olan Karahanlılar döneminde oluşan ve Karahanlı hükümdarının İslamiyet'i kabul edişini ve yayışını konu edinen destan aşağıdakilerden hangisidir?
A) Manas DestanıB) Satuk Buğra Han Destanı
C) Cengiz Han Destanı
D) Battal Gazi Destanı
E) Danişmend Gazi Destanı
Kırgız Türkleri arasında doğan, günümüzde de yaşayan ve yüz binlerce dizeden oluşmasıyla dünyanın en uzun destanı kabul edilen İslamiyet sonrası Türk destanı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Edige DestanıB) Timur Destanı
C) Manas Destanı
D) Köroğlu Destanı
E) Danişmendname
VIII. yüzyılda Emevi-Bizans savaşlarında büyük kahramanlıklar gösteren, asıl adı Cafer olan ve Türkler arasında çok sevilerek destanlaştırılan, Anadolu'nun fethinde gazavat ruhunu yansıtan kahramanın maceralarını anlatan destan aşağıdakilerden hangisidir?
A) Satuk Buğra Han DestanıB) Köroğlu Destanı
C) Danişmend Gazi Destanı
D) Battal Gazi Destanı
E) Edige Destanı
Türk destanları İslamiyet öncesi ve İslamiyet sonrası olmak üzere iki ana grupta incelenir.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi İslamiyet sonrası Türk destanlarından biri değildir?
B) Manas Destanı
C) Köroğlu Destanı
D) Danişmend Gazi Destanı
E) Cengiz Han Destanı
Danişmend Gazi Destanı (Danişmendname) ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
A) Anadolu'nun fethini ve bu fethin kahramanlarını konu edinir.B) Kahramanı Melik Danişmend Gazi, hem bir komutan hem de bir tebliğcidir.
C) Tarihî gerçekliklere Battal Gazi Destanı'na göre daha çok bağlıdır.
D) Destandaki olayların geçtiği coğrafya tamamen hayalî unsurlardan oluşur.
E) XI. yüzyılda yaşamış olan Danişmendliler Beyliği'nin kurucusunun mücadelelerini anlatır.
İslamiyet sonrası Türk destanlarında eski Türk inanç ve mitolojisine ait unsurlar ile İslami motifler bir arada yer alır.
Buna göre, aşağıdakilerin hangisinde eski Türk kültürüne ait bir motif ile İslami bir motif bir arada verilmiştir?
B) Köroğlu'nun Bolu Beyi'ne karşı intikam mücadelesi başlatması
C) Battal Gazi'nin Bizans kayserinin kızıyla evlenmesi
D) Satuk Buğra Han'ın rüyasında Hz. Muhammed'i görmesi
E) Edige Mirza'nın Altın Orda Devleti'ni korumak için savaşması
Aşağıdaki tabloda İslamiyet sonrası Türk destanları ve oluştukları coğrafya/topluluk eşleştirilmiştir:
I. Manas Destanı - Kırgız Türkleri
II. Edige Destanı - Altın Orda Hanlığı
III. Satuk Buğra Han Destanı - Karahanlılar
IV. Danişmendname - Anadolu Sahası
V. Köroğlu Destanı - Yakut Türkleri
Bu eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?
B) II
C) III
D) IV
E) V
Köroğlu Destanı ile ilgili aşağıda verilen özelliklerden hangisi, onu diğer İslamiyet sonrası destanlardan ayıran en belirgin farktır?
A) Sözlü gelenek içinde doğup gelişmesiB) Temel çatışmasının dinî-mitolojik bir yayılma (cihat/gaza) yerine, sosyal bir adalet ve kişisel intikam mücadelesine dayanması
C) Şiirsel (manzum) parçalar içermesi
D) Olağanüstü özelliklere sahip bir ata (Kırat) yer verilmesi
E) Kahramanın halkın içinden çıkmış bir yiğit olması
İslamiyet'in kabulünden sonraki Türk destanlarında kahramanlara zor anlarında yardım eden, onlara yol gösteren ve genellikle yeşiller giymiş olarak tasvir edilen dinî-mitolojik figür aşağıdakilerden hangisidir?
A) AlperenB) Hızır (Aleyhisselam)
C) Gökbörü
D) Dede Korkut
E) Pir-i Türkistan
Cengiz Han Destanı (Cengizname) ile ilgili;
I. Moğol hükümdarı Cengiz Han'ın hayatını ve fetihlerini anlatır.
II. Destan, Cengiz Han'ı bir Türk kahramanı gibi kabul edip Türk kültür dairesinde şekillendirmiştir.
III. İslamiyet'in kabulünden sonraki Orta Asya Türk dünyasında geniş bir coğrafyada yayılmıştır.
yargılarından hangileri doğrudur?
B) Yalnız II
C) I ve II
D) II ve III
E) I, II ve III
"Melik Gazi, kâfirlerin üzerine atını sürdü. 'Allah Allah!' nidasıyla kılıç salladı. Karşısına çıkan her düşmanı bir vuruşta yere serdi. O sırada gökten bir nur indi ve Melik'in kılıcını parlattı. Bunu gören kâfirlerin yüreğine korku düştü, birçoğu hemen orada imana geldi."
Bu parçadan hareketle İslamiyet sonrası Türk destanları hakkında aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
B) Olağanüstü ve mucizevi unsurlara yer verildiğine
C) Kahramanların dinî sembollerle desteklendiğine
D) Mücadelelerin tamamen tarihî belgelere dayalı olarak aktarıldığına
E) Kahramanın fiziksel ve manevi gücünün ön planda tutulduğuna
İslamiyet öncesi Türk destanlarında görülen "ışık", "rüya", "at" ve "silah" gibi motifler, İslamiyet'in kabulünden sonra tamamen yok olmamış; İslami bir kimliğe bürünerek varlığını sürdürmüştür.
Buna göre, aşağıdaki eşleştirmelerin hangisinde motifin İslamiyet sonrasındaki dönüşümü yanlış açıklanmıştır?
B) Rüya Motifi: Gelecekteki hakanı veya zaferi müjdeleyen rüyalar, İslamiyet sonrasında Hz. Peygamber'in veya velilerin rüyada görünerek yol göstermesi şekline bürünmüştür.
C) At Motifi: Kahramanın en yakın dostu ve kanatlı (tulpar) olan atı, İslamiyet sonrasında sahibine namaz kılarken eşlik eden, kutsal gazalarda onunla cihat eden sadık bir binek karakterini korumuştur.
D) Kurt (Gökbörü) Motifi: Yol gösterici ve soyun koruyucusu olan kurt, İslamiyet sonrasında tamamen şeytani bir varlık olarak kabul edilmiş ve destanlardan tamamen çıkarılmıştır.
E) Silah (Kılıç/Ok) Motifi: Kahramanın gücünü simgeleyen silahlar, İslamiyet sonrasında Hz. Ali'nin Zülfikar'ı gibi kutsal nitelikler kazanmış veya manevi zatlar tarafından hediye edilmiştir.
Dede Korkut Hikâyeleri ile Danişmend Gazi Destanı (Danişmendname) karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi ortak bir özellik olarak gösterilemez?
A) Destandan halk hikâyeliğine geçiş dönemi eseri olarak kabul edilmeleriB) İslamiyet öncesi Türk kültürünün izleri ile İslami unsurları bir arada barındırmaları
C) Anadolu coğrafyasındaki mücadeleleri ve yurt edinme sürecini yansıtmaları
D) Sözlü gelenekten beslenerek sonradan yazıya geçirilmiş olmaları
E) Kahramanlarının alp-erenlik ve gazilik gibi değerleri temsil etmesi
"Satuk Buğra Han on iki yaşına geldiğinde, arkadaşlarıyla ava çıktı. Bir geyiğin peşine düştü. Geyik birden gözden kayboldu ve yerine ak sakallı, yeşiller giymiş bir ihtiyar belirdi. İhtiyar, Satuk Buğra'ya: 'Ey Satuk! Sen gelecekte büyük bir hükümdar olacaksın ve halkına hak dini müjdeleyeceksin. Korkma, yolun açıktır.' dedi ve gözden kayboldu. Satuk Buğra Han bu olaydan sonra İslamiyet'i kabul etti."
Bu parçadan hareketle İslamiyet sonrası Türk destanlarının yapısı ve zihniyetiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
B) Eski Türk destanlarındaki "avlanırken olağanüstü bir varlıkla karşılaşma" motifi, İslami bir tebliğ aracına dönüştürülmüştür.
C) Kahramanın gelecekteki rolü, ilahi bir irade tarafından önceden belirlenmiş ve müjdelenmiştir.
D) Destan, tarihî gerçekleri tamamen nesnel ve kronolojik bir sırayla aktarma amacı gütmektedir.
E) "Yeşiller giymiş ak sakallı ihtiyar" figürü, hem eski Türk inancındaki koruyucu ruhları hem de İslami gelenekteki Hızır motifini çağrıştırmaktadır.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-edebiyat-islamiyet-sonrasi-destanlar/testler