✅ 10. Sınıf Edebiyat: İslamiyet öncesi türk şiiri Test Çöz

İslamiyet öncesi Türk edebiyatında şairler, şiirlerini irticalen (doğaçlama) söylerken melodik bir ritim yakalamak için telli bir saz kullanırlardı.

Bu dönemde şiirlerin söylenmesine eşlik eden geleneksel Türk sazı aşağıdakilerden hangisidir?

İslamiyet öncesi Türk sözlü edebiyatında, sevilen ve saygı duyulan bir kişinin ölümünden duyulan acıyı dile getiren şiirlere "sagu" adı verilir.

Buna göre sagular, aşağıdaki törenlerin hangisinde kopuz eşliğinde okunmaktaydı?

İslamiyet öncesi Türk sözlü edebiyatında genellikle sığır (av) ve şölen (ziyafet) adı verilen törenlerde söylenen; aşk, doğa sevgisi, yiğitlik ve kahramanlık gibi konuları işleyen şiir türü aşağıdakilerden hangisidir?

İslamiyet öncesi Türk şiirinde kullanılan milli ölçü ve en yaygın uyak (kafiye) türü aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Edebi türler ve nazım şekilleri, Türk edebiyatının tarihi gelişimi boyunca farklı dönemlerde benzer temaları işlemekle birlikte farklı isimler almıştır.

Buna göre, İslamiyet öncesi Türk şiirindeki "sagu" ve "koşuk" türlerinin Divan edebiyatındaki karşılıkları sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

"Alp Er Tunga öldi mü
Issız acun kaldı mu
Ölek öçin aldı mu
Emdi yürek yırtılur"

Verilen dörtlükle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

İslamiyet öncesi Türk edebiyatında şiir söyleyen, törenleri yöneten, aynı zamanda hekimlik, büyücülük ve müzisyenlik gibi çok yönlü toplumsal roller üstlenen sanatçılar bulunmaktaydı.

Aşağıdakilerden hangisi bu sanatçılara verilen unvanlardan biri değildir?

İslamiyet öncesi Türk şiiri sözlü gelenek içinde doğmuş ve yüzyıllarca kulaktan kulağa aktarılarak yaşamıştır. Bu döneme ait koşuk, sagu ve sav gibi ürünlerin yok olup gitmesini engelleyen ve onları ilk kez yazıya geçirerek günümüze ulaşmasını sağlayan $ \text{XI.} $ yüzyıl eseri aşağıdakilerden hangisidir?

"Öpkem kelip ogradım
Arslan layu kökredim
Alplar başın togradım
Emdi beni kim tutar"
(Öfkem gelip fırladım, aslan gibi kükredim, yiğitlerin başını doğradım, şimdi beni kim tutabilir?)

Bu dörtlükle ilgili olarak aşağıda yapılan değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?

İslamiyet öncesi Türk toplumunda şiirler, dini ve sosyal işlevleri olan çeşitli törenlerde doğaçlama olarak üretilir ve yayılırdı.

Buna göre, törenler ve bu törenlerde icra edilen edebi ürünlerle ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?

İslamiyet öncesi Türk şiirinin biçimsel ve yapısal özellikleri ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

I. Metin
"Yagmur yagıp saçıldı
Türlüg çeçek suçuldu
Yarpuz pürpür açıldı
Yarandukı munda tınur"
(Yağmur yağdı, her yere saçıldı; türlü çiçekler açıldı, yarpuzlar fışkırdı...)

II. Metin
"Alp Er Tunga öldi mü
Issız acun kaldı mu
Ölek öçin aldı mu
Emdi yürek yırtılur"
(Alp Er Tunga öldü mü, dünya sahipsiz kaldı mı, felek öcünü aldı mı, şimdi yürek yırtılır...)

Yukarıda verilen iki farklı şiir parçası karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi bu iki metin için ortak bir özellik olamaz?

İslamiyet öncesi Türk şiiri, yüzyıllar boyunca sözlü olarak kuşaktan kuşağa aktarılmıştır. Bu şiirlerin yazıya geçirilmesi çok sonraları, $ \text{XI.} $ yüzyılda Kaşgarlı Mahmud'un derleme çalışmalarıyla gerçekleşmiştir.

Bu durum göz önüne alındığında, İslamiyet öncesi Türk şiiri ve sözlü dönemiyle ilgili;

$ \text{I.} $ Şiirlerin orijinal söyleyişlerinin ve bazı kelimelerin zamanla değişikliğe uğramış olma ihtimali yüksektir.
$ \text{II.} $ Sözlü gelenek, yazılı kültürün olmadığı dönemlerde Türk milletinin ortak hafızasını, kültürel değerlerini ve dil bilincini korumada hayati bir rol oynamıştır.
$ \text{III.} $ Yazılı kaynakların bulunmaması, bu dönem şairlerinin şiirlerinde aruz ölçüsünü tercih etmelerinin en temel sebebidir.

yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

"Karlar kamug erüşdi
Taglar suvı akışdı
Kökşin bulut örüşdi
Kayguk bolup örüşür"

Bu dörtlükle ilgili olarak aşağıda yapılan çıkarımlardan hangisi kesinlikle yanlıştır?