✅ 10. Sınıf Edebiyat: Islamiyet öncesi şiir Test Çöz
✅ 10. Sınıf Edebiyat: Islamiyet öncesi şiir Testi
İslamiyet öncesi Türk edebiyatında "yuğ" adı verilen ölüm törenlerinde, ölen bir kişinin ardından duyulan acıyı, onun yiğitliğini ve erdemlerini dile getirmek amacıyla söylenen şiirlere ne ad verilir?
A) KoşukB) Sagu
C) Sav
D) Destan
E) Gazel
İslamiyet öncesi Türk edebiyatında şiirler genellikle müzik eşliğinde söylenirdi. Bu şiirleri söyleyen, aynı zamanda büyücülük, hekimlik ve din adamlığı gibi görevleri de üstlenen kişilere verilen adlardan biri aşağıdakilerden hangisi değildir?
A) KamB) Baksı
C) Şaman
D) Ozan
E) Kenan
İslamiyet öncesi Türk şiirinde şairler, şiirlerini ezgili bir şekilde ve telli bir saz eşliğinde söylerlerdi. Bu dönemde şiir söylenirken kullanılan geleneksel çalgı aşağıdakilerden hangisidir?
A) KopuzB) Bağlama
C) Ud
D) Tar
E) Kemençe
İslamiyet öncesi Türk şiirinin genel özellikleri ile ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
A) Şiirlerde milli ölçümüz olan hece ölçüsü kullanılmıştır.B) Nazım birimi olarak genellikle dörtlük tercih edilmiştir.
C) Şiirlerde daha çok tam ve zengin uyak kullanılmıştır.
D) Dil, yabancı etkilerden uzak, sade ve arı bir Türkçedir.
E) Doğa, aşk, kahramanlık ve ölüm gibi temalar işlenmiştir.
İslamiyet öncesi Türk edebiyatındaki "sagu" türünün Halk edebiyatındaki ve Divan edebiyatındaki karşılıkları aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?
A) Ağıt - MersiyeB) Koşma - Gazel
C) İlahi - Naat
D) Türkü - Şarkı
E) Mani - Toyug
"Öpkem kelip ogradım
Arslan layu kökredim
Alplar başın togradım
Emdi beni kim tutar"
Yukarıdaki dörtlükle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
B) Hece ölçüsünün 7'li kalıbıyla söylenmiştir.
C) Kafiye düzeni "aaab" şeklindedir.
D) Şiirde yabancı dillerin etkisi belirgindir.
E) Yiğitlik ve kahramanlık teması işlenmiştir.
İslamiyet öncesi Türk edebiyatında "sığır" adı verilen sürek avlarında ya da "şölen" adı verilen genel ziyafetlerde söylenen; aşk, doğa sevgisi, kahramanlık gibi konuları işleyen şiirlere "koşuk" denir.
Buna göre, koşuk türü ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
B) Genellikle yarım kafiye ve rediflerle ahenk sağlanır.
C) Divan edebiyatındaki karşılığı "gazel", Halk edebiyatındaki karşılığı "koşma"dır.
D) Sadece aruz ölçüsüyle yazılmış örnekleri günümüze ulaşmıştır.
E) Nazım birimi dörtlük olup hece ölçüsüyle söylenir.
İslamiyet öncesi Türk şiirine ait ilk ürünler (koşuk ve sagu örnekleri), sözlü dönemde dilden dile aktarılarak yaşamış ve çok sonraları yazıya geçirilmiştir. Bu şiirlerin ilk yazılı örneklerine rastladığımız, Kaşgarlı Mahmut tarafından 11. yüzyılda yazılan ünlü eser aşağıdakilerden hangisidir?
A) Kutadgu BiligB) Atabetü'l-Hakayık
C) Divan-ı Hikmet
D) Divanu Lugati't-Türk
E) Kitab-ı Dede Korkut
"Alp Er Tunga öldi mü
Esiz ajun kaldı mu
Ölek öçin aldı mu
Emdi yürek yırtılur"
Bu dörtlükle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
B) Ölen bir kahramanın ardından duyulan üzüntü dile getirilmiştir.
C) "aaab" şeklinde düz kafiye örgüsüne sahiptir.
D) "öldi mü", "kaldı mu", "aldı mu" kelimelerindeki ek ve edatlar redif oluşturmuştur.
E) Dönemin saray çevresinde kullanılan süslü ve sanatlı dili yansıtmaktadır.
İslamiyet öncesi Türk şiirinde ahengi sağlamak amacıyla çeşitli unsurlardan yararlanılmıştır.
Aşağıdakilerden hangisi bu dönem şiirinde ahengi sağlayan unsurlardan biri değildir?
B) Hece ölçüsünün ve durakların kullanılması
C) Şiir içi ses tekrarları (aliterasyon ve asonans)
D) Beyitlerin kendi içinde "mesnevi" tarzında kafiyelenmesi
E) Kelime ve ek tekrarlarıyla yapılan redifler
İslamiyet öncesi Türk toplumunun yaşam tarzı, inançları ve törenleri edebiyatı doğrudan etkilemiştir.
Bu dönemdeki törenler ve bu törenlerde icra edilen edebi ürünlerle ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?
B) Şölen (Ziyafet/Kurban töreni) - Koşuk
C) Yuğ (Ölüm töreni) - Sav
D) Sığır (Av töreni) - Destan
E) Yuğ (Ölüm töreni) - Koşuk
I.
"Yaz gelip de karlar eridiğinde,
Dereler coşup taştığında,
Gönlüm sevgilinin aşkıyla dolar,
Kopuzumun telleri dertli dertli çalar."
II.
"Kar buz kamug erüşdi
Taglar suvı akışdı
Kökşin bulıt örüşdi
Kayguk bolup örişür"
Yukarıda verilen I numaralı metin, II numaralı İslamiyet öncesi Türk şiirinin günümüz Türkçesine aktarılmış halidir.
Bu şiirler ve İslamiyet öncesi Türk şiir geleneği göz önünde bulundurulduğunda, aşağıdakilerden hangisi kesinlikle söylenebilir?
B) II. metindeki "erüşdi", "akışdı", "örüşdi" kelimelerindeki "-şdi / -şdı" ekleri redif, "er-", "ak-", "ör-" köklerindeki ses benzerlikleri ise tam kafiyedir.
C) Şiir, göçebe Türk hayatının doğayla iç içe olan yapısını ve mevsim geçişlerinin toplumsal yaşam üzerindeki etkisini yansıtmaktadır.
D) Bu şiir, dini törenlerden olan "yuğ" töreninde ölen bir doğa kahramanının ardından söylenmiş bir sagu örneğidir.
E) Şiirde aruz ölçüsünün kısa kalıpları tercih edilerek ritimsel bir akıcılık sağlanmıştır.
Bir araştırmacı, İslamiyet öncesi Türk şiir geleneğini incelemek amacıyla bir dörtlük üzerinde şu tespitleri yapmıştır:
- Nazım birimi dörtlük olup 7'li hece ölçüsüyle söylenmiştir.
- Düz kafiye şemasıyla ($a-a-a-b$) örülmüştür.
- Şiirde yarım kafiye ve redif kullanılarak ahenk sağlanmıştır.
- Teması doğanın canlanması ve baharın gelişidir.
Buna göre araştırmacının incelediği dörtlük aşağıdakilerden hangisi olabilir?
B) "Türlük çiçek yarıldı / Barçın yayıg kerildi / Uçmak yeri körüldi / Tumlug yana kelgüsüz"
C) "Aç ne yemez, tok ne demez / Bir sürçen atın başı kesilmez / Er kocasız olmaz, kadın kocasız olmaz / Eski dost düşman olmaz"
D) "Kıl gibi köprü yapmışlar / Altından sular akar / Üstünden geçebilirsen geç / Yiğitsen gel sen de bak"
E) "Aşkın aldı benden beni / Bana seni gerek seni / Ben yanarım dünü günü / Bana seni gerek seni"
İslamiyet öncesi Türk şiiri, sözlü kültürün bir ürünü olarak doğmuş ve yüzyıllarca sözlü olarak kuşaktan kuşağa aktarılmıştır.
Bu şiirlerin günümüze kadar ulaşmasında ve şekilsel/içeriksel özelliklerinin korunmasında aşağıdakilerden hangisinin etkisi en azdır?
B) Hece ölçüsü, dörtlük yapısı ve yarım kafiye gibi kalıplaşmış ahenk unsurlarının akılda kalıcılığı artırması
C) Göçebe yaşam tarzının getirdiği sosyal birlikteliğin, törenler (sığır, şölen, yuğ) aracılığıyla bu ürünleri canlı tutması
D) Çin ve Bizans kaynaklarında bu şiirlerin orijinal Türkçe metinlerinin ve aruz vezniyle yazılmış tercümelerinin eksiksiz yer alması
E) Kaşgarlı Mahmut'un sözlü dönem ürünlerini derleyerek Divanu Lugati't-Türk adlı eserinde kayıt altına alması
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-edebiyat-islamiyet-oncesi-siir/testler