✅ 10. Sınıf Edebiyat: islamiyet öncesi destanlar Test Çöz
✅ 10. Sınıf Edebiyat: islamiyet öncesi destanlar Testi
Aşağıdaki destanlardan hangisi Saka Türklerine ait İslamiyet öncesi Türk destanlarından biridir?
A) Oğuz Kağan DestanıB) Ergenekon Destanı
C) Türeyiş Destanı
D) Alp Er Tunga Destanı
E) Göç Destanı
Göktürklerin düşmanları tarafından yok edilmesinden sonra sağ kalan tek bir gencin, dişi bir kurttan türeyerek Türk soyunu yeniden canlandırmasını konu edinen İslamiyet öncesi Türk destanı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Bozkurt DestanıB) Ergenekon Destanı
C) Türeyiş Destanı
D) Şu Destanı
E) Yaradılış Destanı
Uygurların kutsal kabul ettikleri bir kayayı (Kutlu Dağ) Çinlilere vermesi üzerine Tanrı tarafından cezalandırılmalarını, ülkelerine çöken kıtlık nedeniyle yurtlarını bırakıp güneye doğru göç etmek zorunda kalmalarını anlatan destan aşağıdakilerden hangisidir?
A) Oğuz Kağan DestanıB) Göç Destanı
C) Türeyiş Destanı
D) Alp Er Tunga Destanı
E) Atilla Destanı
İslamiyet öncesi Türk destanlarında kahramanlara yol gösteren, savaşlarda onlara öncülük eden, soyun devamını sağlayan ve kutsal kabul edilen hayvan motifi aşağıdakilerden hangisidir?
A) KartalB) Aslan
C) Kurt
D) Geyik
E) Şahin
Oğuz Kağan Destanı ile ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
A) Tarihî süreçte Hun Dönemi'ne ait olduğu kabul edilen bir destandır.B) Kahramanı Oğuz Kağan'ın olağanüstü doğumu, hızlı büyümesi ve dünyayı fethedişi anlatılır.
C) Destanda "ışık", "ağaç" ve "kurt" gibi Türk mitolojisinin önemli motifleri yer alır.
D) Destanın Uygur alfabesiyle yazılmış tarihi bir nüshası günümüze kadar ulaşmıştır.
E) Göktürk Devleti'nin yıkılışını ve Türklerin sarp dağlar arasındaki bir vadiden çıkışını konu edinir.
İslamiyet öncesi Türk destanları ve ait oldukları dönemler/boylar eşleştirildiğinde aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi bilgi yanlışı içermektedir?
A) Şu Destanı - Saka DönemiB) Atilla Destanı - Hun Dönemi
C) Ergenekon Destanı - Göktürk Dönemi
D) Türeyiş Destanı - Uygur Dönemi
E) Yaradılış Destanı - Kırgız Dönemi
Türklerin düşmanları tarafından hileyle yenilgiye uğratılması, sağ kalan iki ailenin sarp dağlarla çevrili, geçit vermez bir vadiye sığınması, burada dört yüz yıl boyunca çoğalıp sığamaz hale gelince dağın demir kısmını eriterek dışarı çıkmalarını ve eski yurtlarını geri almalarını anlatan destan aşağıdakilerden hangisidir?
A) Bozkurt DestanıB) Ergenekon Destanı
C) Şu Destanı
D) Alp Er Tunga Destanı
E) Türeyiş Destanı
Doğal destanların genel özellikleri ve oluşum aşamaları düşünüldüğünde, İslamiyet öncesi Türk destanları ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?
A) Sözlü gelenek içinde doğup gelişmişler, çok sonraları yazıya geçirilmişlerdir.B) Belirli bir sanatçı tarafından baştan sona kurgulanıp yazılmış yapay destan özelliğindedirler.
C) Göç, savaş, kıtlık gibi toplumu derinden sarsan tarihî ve sosyal olaylardan beslenmişlerdir.
D) Gerçekçi tarihî olayların üzerine olağanüstü ve mitolojik unsurlar eklenerek şekillenmişlerdir.
E) Söyleyeni belli olmayan (anonim), Türk milletinin ortak hafızasını yansıtan ürünlerdir.
Saka hükümdarı Şu'nun, Makedonyalı Büyük İskender'in Doğu seferi sırasında Türk yurdunu savunmasını, İskender'in ordularıyla yaptığı mücadeleleri ve bu tarihî süreçte bazı Türk boylarının (özellikle Kalaçların) ortaya çıkışını konu edinen destan aşağıdakilerden hangisidir?
A) Alp Er Tunga DestanıB) Şu Destanı
C) Atilla Destanı
D) Oğuz Kağan Destanı
E) Göç Destanı
Bir Uygur hakanının, kızlarını olağanüstü güzellikte oldukları için insanlarla evlendirmeye kıyamayarak onları korumak için ülkenin kuzeyinde yüksek bir kule yaptırması, Tanrı'ya kızlarıyla evlenmesi için yalvarması ve nihayetinde Tanrı'nın bir "erkek kurt" şeklinde gelerek bu kızlarla evlenmesi sonucu Uygur soyunun çoğalmasını anlatan destan aşağıdakilerden hangisidir?
A) Bozkurt DestanıB) Göç Destanı
C) Türeyiş Destanı
D) Yaradılış Destanı
E) Ergenekon Destanı
İslamiyet öncesi Türk destanlarında sıkça kullanılan mitolojik motifler ve bu motiflerin işlevleriyle ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?
A) Işık: İlahi bir gücü, temizliği ve kutsallığı temsil eder; kahramanlar veya onların evlenecekleri kadınlar genellikle gökten inen bir ışık içinden çıkar.B) Ağaç: Türk mitolojisinde sığınak, soyun devamı ve yaşam kaynağıdır; bazı destanlarda türeyiş doğrudan bir ağaç kovuğundan gerçekleşir.
C) Demir: Gücü, savaşçılığı ve uygarlığı simgeler; Ergenekon Destanı'nda dağların eritilmesinde ve engellerin aşılmasında başat rol oynar.
D) Rüya: Gelecekte yaşanacak büyük olayların, fetihlerin veya kurulacak devletlerin önceden ilahi bir işaretle haberdar edilmesini sağlar.
E) Mağara: Sadece düşmanlardan kaçıp saklanılan, hiçbir kutsal veya mitolojik anlam taşımayan sıradan bir coğrafi sığınaktır.
"Oğuz Kağan bir yerde Tanrı'ya yalvarmaktaydı. Birden karanlık bastı. Gökten bir gök ışık indi. Güneşten ve aydan daha parlaktı. Bu ışığın içinde yalnız bir kız vardı. Başında ateşli, parlak bir tacı vardı, kutup yıldızı gibiydi. O kız öyle güzeldi ki gülse gök gülüyor, ağlasa gök ağlıyordu. Oğuz onu sevdi ve onunla evlendi."
Oğuz Kağan Destanı'ndan alınan bu parçadan hareketle İslamiyet öncesi Türk destanlarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
B) "Işık" motifi, ilahi ve olağanüstü bir güzelliğin kaynağı olarak kurgulanmıştır.
C) Kahramanın evliliği, göksel ve kutsal bir kökene dayandırılarak soyun meşruiyeti güçlendirilmiştir.
D) Metin, Türklerin yerleşik hayata geçiş sürecindeki mimari yapılarını ve tarımsal faaliyetlerini yansıtmaktadır.
E) Doğa olayları ve gök cisimleri (güneş, ay, kutup yıldızı), kahramanların tasvirinde benzetme unsuru olarak kullanılmıştır.
İslamiyet öncesi Türk destanlarında "kurt" motifi çok önemli bir yere sahiptir. Ancak bu motifin destanlardaki işlevi, cinsiyeti ve olay örgüsündeki rolü farklılık gösterebilir.
Buna göre, Bozkurt Destanı ile Türeyiş Destanı karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi bu iki destanın ortak özelliklerinden biri değildir?
B) Kurt figürünün kutsal bir ata, kurtarıcı veya ilahi bir güç olarak kabul edilmesi
C) Doğrudan Göktürk Devleti'nin kuruluşu, siyasi tarihi ve coğrafi sınırlarını konu edinmeleri
D) Olağanüstü ve mitolojik ögelerin, tarihi/gerçekçi unsurlarla harmanlanarak sunulması
E) Soyun bir kurt vasıtasıyla yeniden hayat bulması ve tarih sahnesine çıkması
İslamiyet öncesi Türk destanları, tamamen hayal ürünü metinler olmayıp tarihî gerçekliklerle mitolojik unsurların harmanlandığı sözlü kültür ürünleridir. Çin, İran ve Bizans kaynaklarında bu destanlardaki olayların ve kahramanların izlerine rastlanması, onların tarihî birer çekirdeğe sahip olduğunu kanıtlar.
Buna göre, aşağıda verilen destan-tarihî gerçeklik eşleştirmelerinden hangisi bu durumu destekleyen bir örnek olarak gösterilemez?
B) Şu Destanı: Makedonyalı Büyük İskender'in Asya seferi sırasında Türk yurduna girmesi ve Saka Türkleriyle yaptığı mücadeleler
C) Oğuz Kağan Destanı: Büyük Hun İmparatoru Mete Han'ın askeri dehası, teşkilatçı yapısı ve ülkeyi oğulları arasında paylaştırması
D) Göç Destanı: Uygurların Çinlilerle kurdukları siyasi/akrabalık ilişkileri, din değiştirerek Maniheizm'i kabul etmeleri ve yerleşik hayata geçiş süreçleri
E) Yaradılış Destanı: Göktürklerin Çin esaretine karşı başkaldırarak Ötüken'de bağımsız bir devlet kurma mücadeleleri
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-edebiyat-islamiyet-oncesi-destanlar/testler