✅ 10. Sınıf Edebiyat: Fabl türünün özellikleri Test Çöz
✅ 10. Sınıf Edebiyat: Fabl türünün özellikleri Testi
Fabllar, kahramanları genellikle hayvanlar, bitkiler veya cansız varlıklar olan alegorik hikayelerdir.
Buna göre, fabl türünün en belirgin özelliği ve temel yazılış amacı aşağıdakilerden hangisidir?
B) İnsanlara ahlaki ve eğitici bir ders (öğüt) vermek
C) Olağanüstü kahramanların savaşlarını ve kahramanlıklarını övmek
D) Toplumsal değişimleri bilimsel verilerle ortaya koymak
E) Sadece çocuk okurları eğlendirmek ve vakit geçirmelerini sağlamak
Fabllar belirli bir plan dahilinde yazılır. Bu planda olaylar sergilenir, karmaşıklaşır, çözülür ve en sonunda okuyucuya bir hayat dersi sunulur.
Fablların sonunda genellikle bir ahlak dersinin doğrudan veya dolaylı olarak verildiği bölüme ne ad verilir?
B) Düğüm
C) Çözüm
D) Öğüt
E) Döşeme
Fabllarda insan dışındaki varlıklara insan özellikleri yüklenmesi ve bu varlıkların insanlar gibi konuşturulması türün en karakteristik özelliğidir.
Buna göre fabl türünde en sık başvurulan söz sanatları aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?
B) Teşhis (Kişileştirme) - İntak (Konuşturma)
C) Mecazımürsel (Ad Aktarması) - Kinaye
D) Tecahülüarif (Bilmezlikten Gelme) - Hüsnütalil (Güzel Nedenleme)
E) Tariz (İğneleme) - Tezat (Karşıtlık)
Türk edebiyatında klasik dönemde fabl türü bağımsız bir tür olarak değil, mesnevi nazım biçimi içinde yer bularak gelişmiştir.
Buna göre, Türk edebiyatında fabl niteliği taşıyan ilk eser aşağıdakilerden hangisidir?
B) Harname
C) Mantıku't-Tayr
D) Risaletü'n-Nushiyye
E) Mir'atü'l-Memalik
Fabllar ile masalların karşılaştırılmasına ilişkin aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?
A) Her iki türde de olağanüstü ögelere ve sembolik anlatımlara yer verilebilir.B) Masallar genellikle kalıplaşmış bir tekerleme ile başlarken fabllarda tekerleme bölümü bulunmaz.
C) Masalların kahramanları çoğunlukla insanlar ve hayalî varlıklarken fablların kahramanları genellikle hayvanlar ve bitkilerdir.
D) Masallar her zaman manzum (şiir) biçiminde yazılırken fabllar sadece mensur (düzyazı) olarak kaleme alınır.
E) Her iki tür de dinleyicide veya okuyucuda doğru davranışları geliştirmeyi amaçlayan eğitici yönlere sahiptir.
"Bir gün bir tilki, ağacın dalına tünemiş bir horoz görmüş. Yanına yaklaşarak 'Müjde dostum,' demiş, 'hayvanlar arasında barış ilan edildi. Artık dostça yaşayacağız, in aşağı da kucaklaşalım.' Horoz kurnazca gülümsemiş ve uzaktan gelen tazıları işaret etmiş..."
Bir fabldan alınan bu parça, türün yapı özellikleri dikkate alındığında aşağıdaki bölümlerin hangisinden alınmış olabilir?
B) Düğüm
C) Çözüm
D) Öğüt
E) Döşeme
Fabl türünün dünya ve Türk edebiyatındaki gelişim süreciyle ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
A) Doğu edebiyatında Hint yazarı Beydeba'nın kaleme aldığı "Kelile ve Dimne", bu türün ilk ve en önemli örneklerindendir.B) Batı edebiyatında Ezop, antik çağda fabl türünün ilk örneklerini veren sanatçılardan biridir.
C) Fransız edebiyatçı La Fontaine; Ezop ve Beydeba'dan esinlenerek manzum fabllar yazmış, türün Batı'daki en büyük ustası olmuştur.
D) Doğu edebiyatında Feridüddin Attar'ın kuşların yolculuğunu anlatan "Mantıku't-Tayr" adlı eseri de alegorik özellikler taşır.
E) Klasik Türk edebiyatında Şeyhi'nin yazdığı "Harname", Türk edebiyatında Batılı anlamda yazılmış ilk fabl çevirisidir.
Fabllarda hayvanlar, teşhis sanatı aracılığıyla belirli insani karakterleri ve kusurları temsil edecek şekilde sembolleştirilir.
Buna göre, aşağıda verilen hayvan-karakter eşleştirmelerinden hangisi genel kabul görmüş fabl geleneklerine uygun değildir?
B) Aslan - Güç, otorite ve kibir
C) Karınca - Çalışkanlık ve tedbirlilik
D) Kuzu - Saflık, masumiyet ve çaresizlik
E) Eşek - Bilgelik, kurnazlık ve liderlik
Tanzimat Dönemi'nde Batı edebiyatından yapılan çevirilerle birlikte Türk edebiyatı pek çok yeni türle tanışmış veya var olan türlerin modern örneklerini görmüştür.
Tanzimat Dönemi'nde fabl türüyle ilgili yapılan çalışmalar hakkında aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?
B) Tanzimat sanatçıları fabl türünü tamamen yararsız bularak bu alanda hiçbir çalışma yapmamışlardır.
C) Türk edebiyatının ilk fabl örneği olan "Harname" bu dönemde Şinasi tarafından Fransızcadan çevrilmiştir.
D) Recaizade Mahmut Ekrem, sadece Doğu klasiklerinden fabl çevirileri yaparak türü sadeleştirmiştir.
E) Tanzimat Dönemi'nde fabllar sadece düz yazı (mensur) olarak çevrilmiş, şiirsel biçim tamamen terk edilmiştir.
"Avcı ağı çekince kaplumbağa dostlarının yardımıyla kurtulmuş, fare hızla deliğine kaçmış, geyik ise bir sıçrayışta ormanın derinliklerinde gözden kaybolmuştu. Böylece dostların dayanışması sayesinde hepsi avcıdan sağ salim kurtulmayı başarmıştı."
Bu parça, bir fablın yapı unsurlarından hangisine örnek oluşturur?
B) Düğüm
C) Çözüm
D) Öğüt
E) Giriş
Fabllar, yüzeydeki basit hayvan hikayelerinin arkasında derin ahlaki, felsefi ve toplumsal anlamlar barındıran sembolik eserlerdir.
Bir düşünceyi, davranışı ya da durumu sembollerle somutlaştırarak canlandırma ve bu yolla anlatma sanatına ne ad verilir?
B) Realizm
C) Romantizm
D) Natüralizm
E) Klasisizm
"Bir eşek var idi zaif ü nizar
Yük elinden katı şikeste vü zar
Gâh odunda vü gâh suda idi
Dün ü gün kahr ile kûyda idi"
(Şeyhi, Harname)
Yukarıdaki dizeler ve alındığı eserle ilgili olarak yapılan aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yanlıştır?
B) Kahramanı insan dışı bir varlık (eşek) olduğu için fabl türünün özelliklerini barındırmaktadır.
C) "Zaif ü nizar" (zayıf ve hastalıklı) ifadesiyle kahramanın fiziksel durumu betimlenmiştir.
D) Didaktik (öğretici) bir amaç taşımakta olup toplumsal ve bireysel bir eleştiri barındırır.
E) Tamamen gerçekçi bir üslupla yazılmış olup alegorik (sembolik) hiçbir ögeye yer verilmemiştir.
Klasik Türk edebiyatında fabl türünün özellikleri bağımsız bir tür olarak değil, genellikle "mesnevi" nazım biçimi içinde kendisini göstermiştir. Şairler, vermek istedikleri ahlaki veya felsefi mesajları beyitler halinde ve aruz ölçüsüyle hikaye ederek anlatmışlardır.
Buna göre, mesnevi nazım biçimiyle yazılmış bir fabl eseriyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?
B) Olay örgüsü, şahıs kadrosu, zaman ve mekân gibi anlatmaya bağlı metinlerin yapı unsurlarını barındırır.
C) Hem aruz ölçüsünün getirdiği şiirsel ritme hem de didaktik bir fablın öğretici içeriğine sahiptir.
D) Eserdeki hayvan kahramanlar aracılığıyla dönemin toplumsal aksaklıkları veya bireysel zaafları eleştirilir.
E) Bu tarz eserlerde sadece dinî ve tasavvufi konular işlenmek zorunda olup dünyevi veya mizahi unsurlara asla yer verilmez.
Bir fabl yazarı, yeni eseri için şu kurgu aşamalarını belirlemiştir:
I. Aşama:* Ormandaki hayvanların kuraklık yüzünden yaşadığı su sıkıntısını ve bu sorunu çözmek için bir araya gelişlerini betimlemek.
II. Aşama:* Kurnaz tilkinin, su kaynağını tek başına sahiplenmek için gizlice plan yapması, diğer hayvanları korkutarak su başından uzaklaştırması.
III. Aşama:* Bilge baykuşun tilkinin yalanlarını ortaya çıkararak oyunu bozması ve suyun tüm hayvanlara adil bir şekilde paylaştırılmasını sağlaması.
IV. Aşama:* Hikayenin sonunda "Bencillik ve hilekarlık, sahibine geçici bir kazanç sağlasa da eninde sonunda yalnızlığa ve hüsrana yol açar." fikrini vurgulamak.
Bu yazarın kurguladığı fablın aşamaları ve tür özellikleri dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
B) II. aşama, merak unsurunun zirveye ulaştığı, çatışmanın ve entrikanın ortaya çıktığı "düğüm" bölümüdür.
C) III. aşama, çatışmanın adaletle çözüme kavuştuğu ve olayların neticelendiği "çözüm" bölümüdür.
D) IV. aşama, doğrudan okuyucuya seslenilen ve çıkarılması gereken ana fikrin sunulduğu "öğüt" bölümüdür.
E) Bu kurguda hayvanlara insani özellikler verilerek "teşhis" yapılmış ancak olayların akışı gereği "intak" (konuşturma) sanatından tamamen kaçınılmıştır.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-edebiyat-fabl-turunun-ozellikleri/testler