✅ 10. Sınıf Edebiyat: Fabl türü ve özellikleri Test Çöz
✅ 10. Sınıf Edebiyat: Fabl türü ve özellikleri Testi
Fabllar, genellikle hayvanlar ve bitkiler gibi insan dışı varlıkların başından geçen olayları anlatan edebi türlerdir.
Buna göre, fabl türünün yazılışındaki temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?
B) Tarihsel olayları gelecek nesillere nesnel bir şekilde aktarmak
C) İnsan dışı varlıkların yaşam koşullarını bilimsel olarak incelemek
D) İnsanlara ahlaki bir ders vermek ve onları eğitmek
E) Toplumsal çatışmaları tamamen tarafsız bir gözle betimlemek
Fabllarda hayvanlar, bitkiler ya da cansız varlıklar tıpkı birer insan gibi düşünür, hareket eder ve konuşurlar.
Bu özellik doğrultusunda, fabl türünde en çok başvurulan iki söz sanatı aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?
B) Teşhis - İntak
C) Mübalağa - Tecahülüarif
D) Kinaye - Tariz
E) Hüsnütalil - Tezat
Türk edebiyatında fabl türünün özelliklerini barındıran ilk eser, 15. yüzyılda divan şairi Şeyhi tarafından kaleme alınmıştır. Bir eşeğin başından geçenlerin hicivli bir dille anlatıldığı bu mesnevi, edebiyatımızın ilk fabl örneği kabul edilir.
Bu parçada sözü edilen eser aşağıdakilerden hangisidir?
B) Mantıku't-Tayr
C) Harname
D) Risaletü'n-Nushiyye
E) Vesiletü'n-Necat
Fabllar; serim, düğüm, çözüm ve öğüt olmak üzere dört bölümden oluşur.
Fablın sonunda yer alan, hikayeden çıkarılması gereken ana fikrin ve ahlaki dersin okuyucuya aktarıldığı bölüm aşağıdakilerden hangisidir?
B) Düğüm
C) Çözüm
D) Öğüt
E) Döşeme
Masal ve fabl türlerinin karşılaştırılmasıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?
A) Masallar genellikle tekerleme (döşeme) bölümüyle başlarken fabllarda bu tarz kalıplaşmış başlangıçlar bulunmaz.B) Masallarda kahramanlar devler, periler, padişahlar gibi çok çeşitliyken fabllarda kahramanlar çoğunlukla hayvanlar ve bitkilerdir.
C) Her iki tür de tamamen yaşanmış, tarihi gerçekliğe dayanan olayları kronolojik olarak aktarır.
D) Fablların sonunda her zaman belirgin bir ders veya öğüt yer alırken masallar genellikle mutlu bir sonla ("onlar ermiş muradına...") biter.
E) Masallar genellikle nesir (düzyazı) biçimindeyken fabllar hem nazım (şiir) hem de nesir biçiminde yazılabilir.
"Bir gün bir karga konmuş bir dala,
Ağzında nefis bir peynir parçası.
Tilki kokuyu almış uzaktan,
Gelmiş tatlı dille başlamış lafa:
— Günaydın karga cenapları, demiş,
Sesiniz de tüyleriniz kadar güzelse,
Siz bu ormanın kralı olmalısınız!"
La Fontaine'den alınan bu fabl örneğiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
B) Tilki karakteri konuşturularak intak sanatından yararlanılmıştır.
C) Metin, olay örgüsünün merak uyandıracak şekilde geliştiği "düğüm" bölümünden alınmıştır.
D) Manzum (şiir) biçiminde oluşturulmuş bir fabl örneğidir.
E) Karga karakteri, kurnazlığı ve zekayı temsil eden bir tip olarak kurgulanmıştır.
Fabl türünün dünya edebiyatındaki gelişimi ve temsilcileriyle ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
A) Doğu edebiyatındaki ilk ve en önemli fabl örneği, Hint yazarı Beydeba tarafından kaleme alınan "Kelile ve Dimne" adlı eserdir.B) Eski Yunan edebiyatında Ezop, fabl türünün ilk temsilcilerinden biri olarak kabul edilir ve masallarıyla tanınır.
C) Fransız edebiyatı sanatçısı La Fontaine, Ezop ve Beydeba'dan esinlenerek canlı, manzum fabllar yazmıştır.
D) "Kelile ve Dimne" adlı eserdeki hikayeler, adını eserdeki iki kahraman olan "Kelile" (doğruluğu ve dürüstlüğü temsil eden çakal) ile "Dimne"den (yalanı ve kurnazlığı temsil eden çakal) almıştır.
E) Batı edebiyatında fabl türünün ilk örnekleri 19. yüzyıl Romantizm akımı döneminde Shakespeare tarafından verilmiştir.
Şeyhi’nin "Harname" adlı eseri, edebiyatımızda hiciv ve fabl türünün en başarılı birleşimidir. Eserde, yük taşımaktan zayıf düşmüş bir eşeğin, otlakta beslenen güçlü öküzleri görüp onlara özenmesi ve boynuz sahibi olmak isterken kulağından ve kuyruğundan olması anlatılır.
Bu bilgilere göre, "Harname" ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
B) Eşek karakteri, elindekiyle yetinmeyip hırsının kurbanı olan insan tipini temsil eder.
C) Toplumsal bir eleştiri ve hiciv amacı taşımaktadır.
D) Eserdeki olaylar tamamen gerçekçi olup olağanüstü unsurlara yer verilmemiştir.
E) Sonunda ahlaki bir ders barındırması yönüyle didaktik bir nitelik taşır.
Fabllarda rol alan kahramanlar, insanlarda bulunan bazı kusurları veya erdemleri simgelerler. Örneğin tilki her zaman kurnazlığı, karınca çalışkanlığı, aslan gücü ve adaleti, kuzu ise saflığı ve çaresizliği temsil eder. Bu kahramanlar derinlemesine psikolojik tahlillerle verilmez, sadece temsil ettikleri bu tek yönlü özellikleriyle ön plana çıkarlar.
Bu parçada anlatılan durum, fabl kahramanlarının aşağıdaki özelliklerden hangisine sahip olduğunu gösterir?
B) Sadece tek bir baskın özelliği temsil eden "tip" niteliği taşıdıklarına
C) Tarihsel gerçekliği birebir yansıtan gerçekçi kişiler olduklarına
D) Zamanla değişen, dinamik bir yapıya sahip olduklarına
E) Tamamen olağanüstü güçleri olan mitolojik figürler olduklarına
Fablların dil, anlatım ve üslup özellikleri ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
A) Didaktik bir amaç taşıdıkları için dil genellikle sade, anlaşılır ve yalındır.B) Olay anlatımına dayalı metinler oldukları için öyküleyici ve betimleyici anlatım biçimleri bir arada kullanılır.
C) Fabllarda sadece nesir (düzyazı) formu kullanılır; şiirsel (manzum) fabl yazmak türün kurallarına aykırıdır.
D) Karşılıklı konuşmalara sıkça yer verilerek anlatıma canlılık ve dramatik bir hava katılır.
E) Zaman ve mekan unsurları genellikle belirsizdir veya yüzeysel olarak geçiştirilir.
Türk edebiyatında klasik anlamda fabl türüyle tanışma ve Batılı tarzda ilk örneklerin/çevirilerin verilmesi Tanzimat Dönemi'nde gerçekleşmiştir. Bu dönemde bir sanatçı, La Fontaine'den yaptığı manzum fabl çevirileriyle ve yazdığı özgün fabl benzeri şiirlerle bu türün edebiyatımızda tanınmasına öncülük etmiştir.
Bu parçada sözü edilen Tanzimat Dönemi sanatçısı aşağıdakilerden hangidir?
B) Şinasi
C) Recaizade Mahmut Ekrem
D) Abdülhak Hamit Tarhan
E) Ziya Paşa
Hint edebiyatının eşsiz eseri "Kelile ve Dimne", adını ilk bölümündeki iki çakaldan alır. Ancak bu eser sadece çocuklara yönelik basit hayvan hikayelerinden ibaret değildir. Eser, hükümdar Depşelim'in talebi üzerine filozof Beydeba tarafından kaleme alınmış; devlet yönetimi, ahlak, dostluk ve düşmanlık gibi temaları iç içe geçmiş hikayelerle (çerçeve hikaye tekniği) işleyen derin bir felsefi yapıttır.
Bu bilgilere ve "Kelile ve Dimne"nin edebi niteliğine dayanarak yapılan aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yanlıştır?
B) İç içe geçmiş hikaye yapısı, okuyucunun ilgisini canlı tutarken her hikayeden farklı bir ahlaki ders çıkarılmasını sağlar.
C) Kelile ve Dimne karakterleri, insan ruhunun iki farklı yönünü (iyilik-kötülük, dürüstlük-hilekarlık) sembolize eden alegorik figürlerdir.
D) Eser, tamamen Hint mitolojisindeki tanrıların savaşlarını ve dini ritüelleri halka öğretmek amacıyla yazılmış dogmatik bir metindir.
E) Doğu edebiyatındaki bu eser, Batı'da Ezop ve La Fontaine gibi yazarların fabl türündeki çalışmalarına ilham kaynağı olmuştur.
Aşağıda La Fontaine'den dilimize uyarlanan ünlü bir fablın bölümleri verilmiştir:
I. "Ağustos böceği bütün yaz / Saz çalmış, şarkı söylemiş."
II. "Kış gelip de havalar soğuyunca / Yiyeceksiz kalmış ortada."
III. "Gitmiş komşusu karıncaya: / — Üç beş kuruş borç ver, demiş."
IV. "Karınca sormuş: / — Yazın ne yapıyordun? / — Şarkı söylüyordum."
V. "— Öyleyse şimdi de oyna!"
Bu fabl kesitinin yapısal ve anlamsal analiziyle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?
B) II. ve III. bölümler, olayın gelişimini ve çatışmanın ortaya çıkışını gösteren "düğüm" aşamasıdır.
C) IV. ve V. bölümler, çatışmanın bir sonuca bağlandığı "çözüm" aşamasıdır.
D) Bu metinde, geleceği düşünmeden yaşamanın doğuracağı kötü sonuçlar dolaylı bir "öğüt" olarak verilmiştir.
E) Metinde sadece karınca karakteri kişileştirilmiş (teşhis), ağustos böceği ise tamamen gerçek dışı bir canavar olarak tasvir edilmiştir.
Fabl türü, hem Doğu hem de Batı edebiyatında köklü bir geçmişe sahiptir. Ancak bu iki coğrafyanın fabl anlayışları arasında felsefi ve yapısal bazı farklılıklar bulunmaktadır. Doğu fabl geleneğinin zirvesi olan "Kelile ve Dimne"de hikayeler daha çok devlet yönetimi, felsefe ve derin ahlaki erdemler üzerine kurulmuşken; Batı fabl geleneğinin (Ezop ve La Fontaine) örneklerinde daha çok pratik yaşam bilgisi, günlük hayattaki kurnazlıklar ve bireysel ilişkiler ön plandadır.
Bu iki geleneğin karşılaştırılmasına ilişkin aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?
B) Her iki gelenek de insan dışı varlıkları sembol olarak kullanarak insan doğasını ve toplumsal aksaklıkları eleştirme ortak paydasında buluşur.
C) Batı fabllarında (özellikle La Fontaine'de) şiirsel (manzum) biçim ve estetik kaygı ön plandayken Doğu fabllarında nesir ağırlıklı, felsefi ve öğretici bir üslup hakimdir.
D) Doğu geleneği sadece hükümdarları ve saray çevresini eğitmeyi hedeflerken Batı geleneği sadece alt sınıftan köylülerin eğitimiyle sınırlı kalmıştır.
E) Türk edebiyatı, tarihi süreçte hem Doğu (Kelile ve Dimne tercümeleri) hem de Batı (Tanzimat sonrası La Fontaine çevirileri) fabl geleneğinden etkilenmiştir.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-edebiyat-fabl-turu-ve-ozellikleri/testler