✅ 10. Sınıf Edebiyat: Destan türü ve özellikleri Test Çöz
✅ 10. Sınıf Edebiyat: Destan türü ve özellikleri Testi
Doğal destanlar, milletlerin tarihinde derin izler bırakan olayların etkisiyle sözlü gelenekte olgunlaşan ürünlerdir.
Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğal destanların özelliklerinden biri değildir?
B) Tarihî ve sosyal olaylardan beslenerek şekillenir.
C) Kahramanlar ve olaylar olağanüstü özellikler barındırır.
D) Tamamen hayal ürünü olup gerçekçi hiçbir unsur barındırmaz.
E) Genellikle manzum (şiir) biçiminde oluşturulmuştur.
İslamiyet öncesi Türk destanları, oluştukları dönemdeki Türk devletlerine ve boylarına göre sınıflandırılır.
Buna göre aşağıdaki destan çiftlerinden hangisi Göktürk Dönemi'ne aittir?
B) Bozkurt - Ergenekon
C) Türeyiş - Göç
D) Oğuz Kağan - Atilla
E) Yaradılış - Göç
Doğal destanların oluşumunda üç temel aşama vardır. Bu aşamalardan sonuncusunda, halkın belleğinde yaşayan destan varyantları, sözlü gelenekten süzülerek yetkin bir sanatçı veya araştırmacı tarafından bir araya getirilir ve yazıya aktarılır.
Parçada sözü edilen destan aşaması aşağıdakilerden hangisidir?
B) Oluşum
C) Yayılma
D) Derleme
E) Dönüşüm
Dünya edebiyatında her milletin kendi tarihini ve kültürünü yansıtan önemli doğal destanları bulunmaktadır.
Buna göre, Fin milletinin millî kültürünü ve mitolojisini yansıtan ünlü doğal destan aşağıdakilerden hangisidir?
B) İlyada
C) Kalevala
D) Nibelungen
E) Ramayana
Türk destanlarında olayların gelişiminde ve kahramanların yönlendirilmesinde bazı mitolojik motifler önemli roller üstlenir.
Aşağıdakilerin hangisinde Türk destanlarında yer alan motifler ve işlevleri ile ilgili bir bilgi yanlışı vardır?
B) Işık: Kahramanların veya onların evlenecekleri kadınların doğuşunu simgeleyen ilahi bir unsurdur.
C) Ağaç: Türk mitolojisinde sığınılan, soyun türediği ve kutsallık atfedilen bir yaşam sembolüdür.
D) Demir: Savaş aletlerinin yapımında kullanılan, gücü ve dayanıklılığı simgeleyen önemli bir madendir.
E) Deniz Kızları: Kahramanların deniz aşırı yolculuklarında onlara rehberlik eden ve gelecekten haber veren mitolojik varlıklardır.
Doğal destanlar ile yapay (edebî) destanlar arasında hem benzerlikler hem de belirgin farklar bulunmaktadır.
Buna göre doğal ve yapay destanların karşılaştırılmasıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?
B) Her iki destan türünde de olağanüstü olaylara ve kahramanlıklara yer verilebilir.
C) Doğal destanlar sözlü gelenekte olgunlaşırken yapay destanlar doğrudan yazılı olarak üretilir.
D) Yapay destanlar sadece yakın tarihteki olayları konu alırken doğal destanlar sadece mitolojik dönemleri anlatır.
E) Doğal destanlar üç aşamalı bir süreçten geçerken yapay destanlarda bu aşamalar görülmez.
Türklerin İslamiyet'i kabul etmesinden sonra yeni inancın etkisiyle yeni bir destan zinciri ve kahramanlık tipi (alp-eren) ortaya çıkmıştır.
Buna göre İslamiyet'in kabulünden sonraki Türk destanları ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
B) Battal Gazi Destanı'nda Arap-Bizans savaşlarında kahramanlık gösteren bir İslam mücahidinin maceraları anlatılır.
C) Danişmendname, Anadolu'nun fethini ve Türkleşmesini konu edinen destansı bir eserdir.
D) Satuk Buğra Han Destanı, Karahanlı hükümdarının İslamiyet'i kabulünü ve yaymasını konu alır.
E) Ergenekon Destanı, İslamiyet'in kabulünden sonra Anadolu sahasında şekillenmiş ilk büyük destandır.
"Yine günlerden bir gün Ay Kağan'ın gözü parladı, bir erkek çocuk doğurdu. Bu çocuğun yüzü gök, ağzı ateş gibi kızıl, gözleri ela, saçları ve kaşları kara idi. Güzel perilerden daha güzeldi. Bu çocuk anasının göğsünden ilk sütü emdi, bir daha emmedi. Yaban eti, çorba ve şarap istedi. Dile gelmeye başladı..."
Bu parça aşağıdaki Türk destanlarının hangisinden alınmış olabilir?
B) Oğuz Kağan Destanı
C) Göç Destanı
D) Bozkurt Destanı
E) Ergenekon Destanı
Dünya edebiyatındaki doğal destanlar, oluştukları toplumların milli kimliğini ve kültürel kodlarını taşırlar.
Aşağıdaki destan-ulus eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
B) Chanson de Roland - Fransız
C) İlyada - Yunan
D) Ramayana - Hint
E) Gilgamış - Rus
Yapay (edebî) destanlar, toplumu derinden etkileyen bir olayın bir sanatçı tarafından destan formunda yazılmasıyla oluşur.
Aşağıdaki yapay destanlardan hangisi birlikte verildiği sanatçıya ait değildir?
B) Genç Osman Destanı - Kayıkçı Kul Mustafa
C) Çanakkale Şehitlerine - Mehmet Akif Ersoy
D) Kurtuluş Savaşı Destanı - Nazım Hikmet
E) Kayıp Cennet - Dante
Türk edebiyatında destan geleneğinden halk hikayeciliğine geçişin en önemli köprü eseri kabul edilen; içinde olağanüstü destansı ögeler barındırmakla birlikte aile ilişkileri, aşk ve yurt sevgisi gibi halk hikayesi temalarını da işleyen, 12 hikaye ve 1 mukaddimeden oluşan ünlü eser aşağıdakilerden hangisidir?
A) Divânu Lügati't-TürkB) Kutadgu Bilig
C) Dede Korkut Hikayeleri
D) Atabetü'l-Hakayık
E) Risaletü'n-Nushiyye
"Oğuz Kağan bir yerde Tanrı'ya yalvarmakta idi. Karanlık bastı. Gökten bir ışık indi. Öyle bir ışık ki güneşten ve aydan daha parlaktı. Oğuz Kağan oraya yürüdü ve gördü ki o ışığın içinde bir kız oturuyor, yalnız oturuyor. Başında ateşli parlak bir ben vardı, kutup yıldızı gibiydi. O kız öyle güzeldi ki gülse gök gülüyor, ağlasa gök ağlıyordu. Oğuz Kağan onu sevdi ve aldı."
Bu parçadan hareketle Türk destanları ve mitolojisi ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
B) Kadın figürü, kutsal ve göksel bir nitelikle ilişkilendirilmiştir.
C) Gökten inen ışık motifi, ilahi bir kaynağa ve kut anlayışına işaret eder.
D) Kahramanın evliliği, sıradan toplumsal kurallardan ziyade olağanüstü bir seçilmişlikle gerçekleşir.
E) Destan kahramanları, tamamen gerçek dışı dünyalarda yaşayıp tarihsel gerçekliklerden tamamen kopuktur.
Bir milletin tarihinde derin izler bırakan büyük bir göç dalgası yaşanmıştır. Bu göç sırasında yaşanan acılar, kahramanlıklar ve liderlerin mücadeleleri halk arasında kuşaktan kuşağa sözlü olarak aktarılmıştır. Yüzyıllar sonra, ülkenin önde gelen bir halk ozanı, bu anlatıları bir araya getirerek kafiyeli ve ölçülü bir biçimde yazıya dökmüştür.
Bu parçada anlatılan süreç ve ortaya çıkan eserle ilgili;
I. Eser, doğal destan kategorisinde değerlendirilir.
II. Parçada destanın "oluşum", "yayılma" ve "derleme" aşamalarının tamamı gerçekleşmiştir.
III. Yazıya geçiren ozan, eserin telif hakkına sahip ilk yazarı (müellifi) kabul edilir ve eser yapay destan olur.
yargılarından hangileri doğrudur?
B) Yalnız II
C) I ve II
D) II ve III
E) I, II ve III
"Düşman galip gelince Türkleri kılıçtan geçirdi. Sadece İl Han'ın küçük oğlu Kıyan ile yeğeni Nüküz hayatta kaldı. Eşlerini de alarak kaçtılar. Yolu izi olmayan, sarp dağlarla çevrili bir yere geldiler. Burada akarsular, meyve ağaçları ve av hayvanları vardı. Buraya 'Ergenekon' dediler. Dört yüz yıl burada çoğaldılar. Sığmaz olunca dağdaki demir madenini eritip çıkış yolu buldular."
Ergenekon Destanı'ndan alınan bu parçadan hareketle aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
B) Demir madeninin eritilmesi, Türklerin demircilik kültürü ve teknolojisiyle olan ilişkisini yansıtır.
C) Destandaki coğrafi betimlemeler, Türklerin göçebe-bozkır hayat tarzına uygun unsurlar barındırır.
D) Ergenekon'dan çıkış, Türk mitolojisinde yeni bir başlangıcı ve özgürlüğü simgeler.
E) Parçada geçen olaylar tamamen tarihsel belgelere dayanmakta olup hiçbir kurgusal veya efsanevi öge içermemektedir.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-edebiyat-destan-turu-ve-ozellikleri/testler