✅ 10. Sınıf Edebiyat: Destan, fabl, mesnevi ve türk edebiyatı dönemleri Test Çöz
✅ 10. Sınıf Edebiyat: Destan, fabl, mesnevi ve türk edebiyatı dönemleri Testi
Türk edebiyatının ana dönemleri belirlenirken bazı ölçütler esas alınmıştır. Aşağıdakilerden hangisi bu ölçütlerden biri değildir?
A) Din değişimiB) Dil anlayışı ve lehçe farklılıkları
C) Coğrafya değişimi
D) Kültürel değişimler
E) Siyasi rejim değişiklikleri
Aşağıdaki destanlardan hangisi "yapay (suni) destan" özelliğine sahiptir?
A) Ergenekon DestanıB) Göç Destanı
C) Üç Şehitler Destanı
D) Oğuz Kağan Destanı
E) Türeyiş Destanı
Türk edebiyatında fabl türünün ilk örneği kabul edilen ve 15. yüzyılda Şeyhi tarafından yazılan eser aşağıdakilerden hangisidir?
A) Kelile ve DimneB) Harname
C) Mantıku't-Tayr
D) Risaletü'n-Nushiyye
E) Vesiletü'n-Necat
Mesnevi nazım biçiminin kafiye örgüsü aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
A) aa ba ca daB) ab ab cd cd
C) aa bb cc dd
D) abba cddc
E) aaaa bbbb
İslamiyet'in kabulünden sonraki ilk eserleri barındıran "Geçiş Dönemi" (11-12. yüzyıl) ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
A) Eserlerde hem hece hem de aruz ölçüsü bir arada kullanılmıştır.B) Eserler Karahanlı Türkçesi (Hakaniye lehçesi) ile yazılmıştır.
C) Arap ve Fars edebiyatı nazım şekilleri kullanılmaya başlanmış, milli nazım şekilleri tamamen terk edilmiştir.
D) Eserlerde topluma yeni dinin kurallarını ve ahlak esaslarını öğretmek amacıyla didaktik bir nitelik hakimdir.
E) İslamiyet öncesi kültür ile İslami kültürün özellikleri bir arada sentezlenmiştir.
Türk destanları ve ait oldukları Türk boyları/devletleri eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
A) Alp Er Tunga Destanı - SakalarB) Göç Destanı - Uygurlar
C) Ergenekon Destanı - Göktürkler
D) Türeyiş Destanı - Hunlar
E) Manas Destanı - Kırgızlar
Fabl türünün yapı ve plan özellikleri ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
A) Serim bölümünde kahramanlar tanıtılır, olay ve çevre belirtilerek konu başlatılır.B) Düğüm bölümünde olaylar karmaşıklaşır, çatışma derinleşir ve merak unsuru zirveye ulaşır.
C) Çözüm bölümünde düğüm beklenmedik bir şekilde çözülür ve olay sonlanır.
D) Öğüt bölümü her zaman eserin en başında, okuyucuya hazırlık olması amacıyla doğrudan verilir.
E) Fabllar genellikle manzum (şiir) biçiminde yazılmakla birlikte düzyazı (nesir) şeklinde de kaleme alınabilir.
Klasik bir mesnevinin bölümleriyle ilgili aşağıdaki açıklamalardan hangisi yanlıştır?
A) Dibace: Mesnevinin ön sözüdür, mensur (düzyazı) veya manzum (şiir) olabilir.B) Tevhit: Allah'ın birliğini, varlığını ve yüceliğini anlatan bölümdür.
C) Naat: Hz. Muhammed'i övmek ve şefaatini dilemek amacıyla yazılan bölümdür.
D) Sebeb-i Telif: Şairin mesneviyi yazma nedenini, eseri kaleme alış amacını açıkladığı bölümdür.
E) Miraciye: Eserin sunulduğu dönemin padişahına veya devlet büyüğüne yapılan övgüleri içeren bölümdür.
Türk destanlarında sıklıkla yer alan mitolojik ögeler (motifler) destanın akışını ve anlam dünyasını şekillendirir. Aşağıdakilerin hangisinde bu motiflerden biri ve işlevi yanlış açıklanmıştır?
A) Işık: İlahi bir gücü temsil eder; destan kahramanları veya onların evlenecekleri kadınlar genellikle kutsal bir ışık içinden doğar.B) Ağaç: Türk mitolojisinde türeyişi, sığınmayı, bereketi ve devletin köklü geçmişini simgeler.
C) At: Kahramanın en yakın dostu, sırdaşı, adeta kanatlı yardımcısıdır ve sahibinin kaderini paylaşır.
D) Demir: Türklerin askeri gücünü, bağımsızlık mücadelesini ve demircilik kültürünü temsil eden önemli bir unsurdur.
E) Kurt: Destanlarda her zaman kötülüğü, hileyi ve kahramanın aşması gereken engelleri temsil eden düşman bir figürdür.
Divan edebiyatında beş mesneviden oluşan eserler bütününe "hamse" adı verilir. Türk edebiyatında ilk hamse yazarı olan ve Çağatay Türkçesiyle eserler veren sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?
A) FuzuliB) Şeyhi
C) Ali Şir Nevai
D) Taşlıcalı Yahya
E) Nabi
Batı Etkisinde Gelişen Türk Edebiyatı'nın ilk dönemi olan Tanzimat Dönemi edebiyatı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A) Gazete, roman, hikaye, makale ve modern tiyatro gibi yeni türler ilk kez bu dönemde edebiyatımıza girmiştir.B) Sanatçılar, dilde sadeleşmeyi savunmuş ancak bu düşüncelerini uygulamada tamamen başarılı olamamışlardır.
C) Klasik divan edebiyatı nazım şekilleri tamamen terk edilerek sadece Batılı nazım şekilleri kullanılmıştır.
D) "Vatan, hürriyet, adalet, eşitlik" gibi toplumsal temalar ilk kez bu dönemde işlenmeye başlanmıştır.
E) Eserlerde halkı eğitme ve aydınlatma amacı (sanat toplum içindir anlayışı) ön plana çıkmıştır.
"Yine günlerden bir gün Ay Kağan’ın gözü parladı, bir erkek çocuk doğurdu. Bu çocuğun yüzü gök, ağzı ateş gibi kızıl, gözleri elâ, saçları ve kaşları kara idi. Güzel perilerden daha güzeldi. Bu çocuk anasının göğsünden ilk sütü emdi, bir daha emmedi. Çiğ et, çorba ve şarap istedi. Dile gelmeye başladı, kırk gün sonra büyüdü, yürüdü ve oynadı. Ayakları öküz ayağı gibi, beli kurt beli gibi, omuzları samur omuzu gibi, göğsü de ayı göğsü gibi idi."
Yukarıda "Oğuz Kağan Destanı"ndan alınan bu metinden hareketle destan türü ve Türk destanları hakkında aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
B) Olağanüstü ögeler ve hızlı büyüme gibi mitolojik unsurlar anlatımda belirleyicidir.
C) İslamiyet'in kabulünden sonraki Türk kültürü ve inanç dünyasının izleri açıkça görülmektedir.
D) Destan kahramanı, toplumun idealize ettiği fiziksel ve karakteristik güç sembollerini taşımaktadır.
E) Tabiatla iç içe yaşayan göçebe Türk toplumunun yaşam tarzına ve beslenme kültürüne dair ipuçları barındırmaktadır.
Aşağıda bir mesneviden alınmış üç beyit verilmiştir:
I.
Bir eşek var idi zaif ü nizar
Yük elinden katı şikeste vü zar
II.
Gah odunda vü gah suda idi
Dün ü gün kahr ile kuyuda idi
III.
Düştü bir merg-zâra nâgahân
Gördü otlar içinde çok hayvan
Bu beyitler ve ait olduğu eserle ilgili yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?
B) Şeyhi'nin toplumsal bir eleştiri ve hiciv amacıyla kaleme aldığı "Harname" adlı eserinden alınmıştır.
C) Eserde sembolik (alegorik) bir anlatım tercih edilmiş, insan dışı varlıklar üzerinden insani kusurlar eleştirilmiştir.
D) Beyitlerde kullanılan dil, dönemin özelliklerine uygun olarak Arapça ve Farsça kelimeler barındıran ancak temelde sade bir Türkçedir.
E) Bu beyitler, mesnevinin "sebeb-i telif" bölümünden alınmış olup şairin eseri yazma amacını doğrudan açıklamaktadır.
Bir edebiyat tarihçisi, Türk edebiyatının dönemlerini incelerken şu tespitlerde bulunmuştur:
- I. Dönem: Şifahi (sözlü) kültürün egemen olduğu, yabancı dillerin etkisinden uzak, hece ölçüsü ve yarım kafiyenin yoğun kullanıldığı, doğa, aşk ve kahramanlık temalarının işlendiği dönemdir.
- II. Dönem: Arapça ve Farsça kelimelerin yoğunlaştığı, aruz ölçüsünün ve beyit nazım biriminin edebiyata yön verdiği, dinî ve tasavvufi konuların ağırlık kazandığı dönemdir.
- III. Dönem: Batı'dan gelen yeni edebi türlerin denendiği, bireysel ve toplumsal hakların, özgürlüklerin edebiyat aracılığıyla halka ulaştırılmaya çalışıldığı dönemdir.
Bu tespitlerden yola çıkılarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
B) II. Dönem'de ortaya konan tüm eserler sadece saray çevresinde okunmuş, halk edebiyatı tamamen yok olmuştur.
C) III. Dönem, Türk edebiyatının kendi içine kapandığı ve geleneksel formlara en çok bağlı kaldığı dönemdir.
D) Dönemler arasındaki bu değişimler; din, coğrafya ve kültürel etkileşimlerin edebiyat üzerindeki doğrudan yansımalarıdır.
E) I. Dönem'deki eserlerin tamamı yazılı kaynaklardan günümüze ulaşmış olup sözlü ürün barındırmaz.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-edebiyat-destan-fabl-mesnevi-ve-turk-edebiyati-donemleri/testler