✅ 10. Sınıf Edebiyat: Anlamlarına göre cümleler Test Çöz
✅ 10. Sınıf Edebiyat: Anlamlarına göre cümleler Testi
Aşağıdaki cümlelerin hangisi hem biçimce hem de anlamca olumsuz bir özellik taşımaktadır?
A) Bu soğukta incecik bir ceketle dışarı çıkılır mı hiç?B) Sanki senin bu konudaki niyetini hiç bilmiyorum.
C) Dün akşam saatlerce aradığın o kaynak kitap bende yoktu.
D) Ne gelen var ne giden, günlerdir burada yalnızım.
E) Söylediğin bunca ağır sözden sonra sana kırılmamış değilim.
Sözde soru cümleleri, karşı taraftan bir cevap almak amacıyla değil; onaylatma, şaşma, sitem, reddetme gibi anlamları pekiştirmek amacıyla kurulan cümlelerdir.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisi bir "sözde soru cümlesi"dir?
B) Bu güzel haberi ona ilk önce kim verdi?
C) İnsan, zor gününde yanında olan en yakın arkadaşını hiç kırar mı?
D) Yarınki büyük toplantıya şirket ortaklarından kimler katılacak?
E) Kütüphaneden aldığın romanı zamanında teslim ettin mi?
Aşağıdaki cümlelerin hangisi biçimce olumsuz olduğu hâlde anlamca olumlu bir yargı bildirmektedir?
A) Onun ne kadar dürüst ve çalışkan bir insan olduğunu bilmez miyim?B) Bu dondurucu soğukta dışarıda uzun süre kalmak pek akıl kârı değil.
C) Ne derslerine düzenli çalışıyor ne de kitap okumaya vakit ayırıyor.
D) Aradığımız teknik malzemelerin hiçbiri ne yazık ki markette yoktu.
E) Söylediği o sert sözler beni ve arkadaşlarımı hiç de şaşırtmadı.
Ünlem cümleleri; korku, şaşma, acı, sevinç, heyecan ve telaş gibi ani gelişen duyguları ya da seslenme, hitap gibi durumları dile getiren cümlelerdir.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisi anlam yönüyle bir "ünlem cümlesi"dir?
B) Eyvah, ocaktaki yemeği tamamen unuttum!
C) Bu konuyu sizinle daha sonra ayrıntılı olarak konuşuruz.
D) Keşke ben de sizinle birlikte o güzel tiyatro oyununa gelseydim.
E) Ödevlerini zamanında yapman gerektiğini zaten biliyorsun.
Bazı cümleler yapıca (biçimce) olumlu olduğu hâlde, taşıdığı anlam bakımından olumsuzdur. Bu durum genellikle "ne... ne..." bağlacı, "sanki" edatı veya bazı özel soru kalıplarıyla sağlanır.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu açıklamaya uygun bir kullanım vardır?
B) Onun bu konudaki özgün fikirlerini beğenmiyor değilim.
C) Sınavı kazanmak için gece gündüz demeden kütüphanede çalışıyordu.
D) Maalesef beklediğimiz önemli kargo bugün de adresimize gelmedi.
E) Kitap okumanın bireysel gelişim üzerindeki faydalarını artık herkes bilir.
Sözde soru cümleleri cümleye sitem, şaşma, rica, küçümseme, yakınma gibi farklı anlam ilgileri katabilir.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde soru cümlesi, cümleye ötekilerden farklı bir anlam veya işlev kazandırmıştır?
B) Bunca işin gücün arasında bir de senin kaprislerinle mi uğraşacağım? İnsan en zor anında hiç kardeşini yalnız bırakıp gider mi? [D] Rica etsem şu yan masadaki sandalyeyi bize uzatabilir misiniz?
E) İnsan en zor anında hiç kardeşini yalnız bırakıp gider mi? [D] Rica etsem şu yan masadaki sandalyeyi bize uzatabilir misiniz? [C] İnsan dost bildiği kişiye böyle bir günde hiç arkasını döner mi?
Türkçede iki olumsuz unsurun (olumsuzluk eki ve olumsuzluk bildiren sözcüklerin) aynı cümlede bir arada bulunması, matematiksel bir mantıkla cümleye genellikle olumlu bir anlam kazandırır.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu kurala uygun bir kullanım vardır?
B) Bu dondurucu kış gününde dışarı çıkıp yürümek hiç de kolay değil.
C) Çocuk ne verilen ödevleri yapıyor ne de odasını topluyor.
D) Sınavdaki soruların zorluğundan dolayı hiçbir soruyu boş bırakmamış.
E) Aramızda geçen bu gizli konuşmayı bilmeyen kimse kalmadı.
Cümleler taşıdıkları anlam ilişkilerine göre koşul (şart), istek, gereklilik, emir gibi gruplara ayrılır.
Aşağıdaki cümlelerin hangisi anlam ilişkisi yönüyle "koşula (şarta) bağlılık" bildirmektedir?
B) Düzenli ve planlı çalışırsan bu zorlu sınavda kesinlikle başarılı olursun.
C) Yarın sabah erkenden yola çıkmak için hazırlıklarımızı tamamlamalıyız.
D) Lütfen salondaki gürültüyü kesin ve hemen yerlerinize sessizce oturun.
E) Belki o da bizimle gelip bu güzel doğa yürüyüşüne katılmak ister.
"Değil" edatı eklendiği cümleyi genellikle olumsuz yaparken, bazı durumlarda olumsuz bir fiille birleşerek cümleye olumlu bir anlam katabilir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "değil" sözcüğü cümleye olumlu bir anlam kazandırmıştır?
B) Dün yapılan matematik sınavının soruları hiç de kolay değildi.
C) Onun bu zor projede gösterdiği üstün başarıyı takdir etmiyor değilim.
D) Bugün dışarıda yürüyüş yapmak için hava hiç de sıcak değil.
E) Aradığımız önemli evrakların hiçbiri masanın üzerindeki dosyada değil.
Aşağıdaki cümlelerin hangisi ayraç içinde verilen anlam özelliğiyle uyuşmamaktadır?
A) Bu sıcak yaz gününde buz gibi soğuk bir şerbet olsa da içsek! (İstek cümlesi)B) Yarınki önemli toplantıya mutlaka zamanında gelmeli ve sunumunu yapmalısın. (Gereklilik cümlesi)
C) Eyvah, evden çıkarken aceleyle cüzdanımı içeride unuttum! (Ünlem cümlesi)
D) Bu kimsesiz çocukların ne yiyeceği var ne de üstlerine giyeceği. (Biçimce olumsuz, anlamca olumlu cümle)
E) Onun bu cazip ve kazançlı iş teklifini kabul etmeyecek değilim. (Biçimce olumsuz, anlamca olumlu cümle)
"-mı / -mi" soru eki, cümleye her zaman soru anlamı katmaz; bazen zaman, pekiştirme, koşul veya şaşırma gibi farklı anlamlar kazandırabilir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "-mı / -mi" eki cümleye soru anlamı katmamıştır?
B) Bahar geldi mi buralar adeta cennetten bir köşe gibi yemyeşil olur.
C) Dün size gönderdiğim bilgilendirme e-postasını eksiksiz aldınız mı?
D) Bu karmaşık konuyu daha önce okulda detaylıca konuşmuş muydunuz?
E) Sınav sonuçlarının ne zaman açıklanacağına dair bir bilginiz var mı?
(I) Onun bu süreçte yaptığı büyük fedakarlıkları görmezden gelecek değiliz. (II) Ancak bizim de elimizden gelen her şeyi yaptığımızı kimsenin unutmaması gerekir. (III) Sanki bu projenin tüm zorlu yükünü tek başına o omuzladı! (IV) Keşke bizimle iş birliği yapmayı biraz olsun öğrenebilseydi. (V) Şimdi gel de bu karmaşık durumu ona tatlı dille anlat!
Yukarıdaki numaralanmış cümlelerle ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
B) II. cümle, içinde olumsuzluk eki barındıran ve gereklilik/zorunluluk anlamı taşıyan bir cümledir.
C) III. cümle, biçimsel olarak olumlu görünmesine rağmen anlamca olumsuz bir niteliğe sahiptir.
D) IV. cümle, gerçekleşmemiş bir beklentiye yönelik istek ve pişmanlık anlamı barındırmaktadır.
E) V. cümle, karşı taraftan bilgi almayı amaçlayan gerçek bir soru cümlesi olarak kurgulanmıştır.
Türkçede bazı cümleler yapısal olarak olumsuzluk eki (-ma/-me, -maz/-mez) veya olumsuzluk sözcükleri (yok, değil) barındırmadığı hâlde, cümlenin bağlamından ve kullanılan bazı kalıplardan (sanki, ne... ne..., gel de..., -ebilirsen vb.) ötürü anlamca tamamen olumsuz olurlar.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde "biçimce olumlu, anlamca olumsuz" bir durum söz konusu değildir?
B) Bu saatten sonra onun o asılsız ve tutarsız sözlerine inan inanabilirsen.
C) Ne hafta sonu sinemaya gitmek istiyor ne de evde oturup dinlenmek.
D) Onun bu zor ve sorumluluk gerektiren işi tek başına başarabileceğini hiç sanmıyorum.
E) Gel de bunca adaletsizliğe ve haksızlığa karşı sessizliğini koru!
Aşağıdaki diyalogda iki arkadaş arasında geçen konuşmalar ve bu konuşmaların anlam özellikleri incelenmiştir:
Ahmet: — Yarın okulca düzenlenecek olan kültür gezisine sen de katılacak mısın? (I)
Can: — Sınav haftasında bunca işin gücün arasında geziye gidecek vaktim mi var? (II)
Ahmet: — Haklısın ama bu kaçırılmayacak fırsat bir daha kolay kolay ele geçmez. (III)
Can: — Keşke dönem başından beri işlerimi daha planlı bitirebilseydim! (IV)
Ahmet: — Üzülme, bir dahaki sefere kesinlikle birlikte gideriz. (V)
Bu diyalogdaki numaralanmış cümlelerle ilgili yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?
B) II. cümle, biçimce soru cümlesi gibi görünse de anlamca "vaktim yok" mesajı veren olumsuz bir cümledir.
C) III. cümle, biçimce olumlu olmasına rağmen taşıdığı anlam bakımından olumsuz bir yapıya sahiptir.
D) IV. cümle, gerçekleşmemiş bir eyleme yönelik duyulan pişmanlığı ve isteği dile getiren bir cümledir.
E) V. cümle, emir kipiyle çekimlenmiş olumsuz bir eylemle başlayıp olumlu bir haber cümlesiyle tamamlanmıştır.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-edebiyat-anlamlarina-gore-cumleler/testler