✅ 10. Sınıf Coğrafya: Türkiye'deki ekonomik sektörlerin yerleri ve mücadele iyi örnekleri Test Çöz

İnsanların doğrudan doğadan ham madde elde etmesine dayanan faaliyetlere "birincil ekonomik faaliyetler" denir.

Buna göre, aşağıda verilen meslek veya faaliyet alanlarından hangisi birincil ekonomik faaliyetler grubu içerisinde yer alır?

Türkiye'de ikincil ekonomik faaliyetler olarak adlandırılan sanayi ve imalat sektörü, ülkenin her yerine eşit dağılmamıştır. Ulaşım kolaylığı, iş gücü, sermaye ve tüketici nüfusa yakınlık gibi faktörler nedeniyle sanayi tesisleri belirli alanlarda yoğunlaşmıştır.

Buna göre, Türkiye'de sanayi faaliyetlerinin en yoğun yoğunlaştığı coğrafi bölüm aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de çalışan nüfusun sektörel dağılımı yıllar içinde büyük değişim göstermiştir. Günümüzde eğitim, sağlık, ulaşım, ticaret, bankacılık ve turizm gibi doğrudan bir ürün üretmeyen ancak topluma hizmet sunan sektör, çalışan nüfus oranı bakımından ilk sırada yer almaktadır.

Bahsedilen bu faaliyetler aşağıdaki ekonomik faaliyet gruplarından hangisinin kapsamında yer alır?

Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP), Türkiye'nin en büyük bölgesel kalkınma projelerinden biridir. Projenin hayata geçmesi ve sulama kanallarının tamamlanmasıyla birlikte bölgede nadas alanları azalmış ve sulu tarım yaygınlaşmıştır.

Bu durum, aşağıdaki tarım ürünlerinden hangisinin Güneydoğu Anadolu Bölgesi'ndeki üretim miktarında çok büyük bir artış sağlayarak bölgeyi Türkiye üretiminde ilk sıraya taşımıştır?

Cumhuriyetin ilk yıllarından (1923) günümüze kadar geçen süreçte Türkiye'de çalışan nüfusun sektörel dağılımında çok büyük değişimler yaşanmıştır.

Türkiye'nin bu ekonomik gelişim süreciyle ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

Türkiye'de üçüncül ekonomik faaliyetler içerisinde yer alan turizm sektörü, özellikle Ege ve Akdeniz kıyılarında çok büyük bir gelişme göstermiştir. Bu durum üzerinde bölgelerin sahip olduğu çeşitli coğrafi özellikler etkili olmuştur.

Buna göre, Ege ve Akdeniz kıyılarında yaz turizminin yoğunlaşmasında aşağıdaki özelliklerden hangisinin etkisi en azdır?

Türkiye'de bölgeler arası ekonomik gelişmişlik farklarını azaltmak, yerel kaynakları daha verimli kullanmak ve göçü önlemek amacıyla çeşitli bölgesel kalkınma projeleri hazırlanmıştır. Bu projelerden biri olan DOKAP (Doğu Karadeniz Projesi) sınırları içerisinde yer alan dokuz ilin yaylalarını birbirine bağlamayı hedefleyen "Yeşil Yol Projesi" yürütülmektedir.

Bu projenin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de sanayi tesislerinin kuruluş yeri belirlenirken ham maddeye yakınlık, enerji kaynağına yakınlık, ulaşım kolaylığı, pazara yakınlık ve su kaynakları gibi faktörler dikkate alınır. Çabuk bozulan veya taşınması maliyetli olan ham maddelerin işlendiği fabrikalar genellikle ham madde kaynağının yakınına kurulur.

Buna göre, aşağıdaki sanayi tesisi ve kurulduğu yer eşleştirmelerinden hangisinde "ham maddeye yakınlık" ilkesi etkili olmamıştır?

Türkiye'de son yıllarda çevre kirliliğini önlemek, bozulan ekolojik dengeyi yeniden kurmak ve insan sağlığına zarar vermeyen gıdalar üretmek amacıyla "organik tarım" ve "iyi tarım uygulamaları" gibi sürdürülebilir ekonomik mücadele yöntemleri yaygınlaşmaktadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Türkiye'de organik tarım faaliyetlerinin yaygınlaştırılmasının temel amaçlarından biri olamaz?

Türkiye, Alp-Himalaya kıvrım kuşağında yer alan genç oluşumlu bir ülke olduğu için aktif fay hatlarına ve zengin jeotermal (sıcak su) kaynaklarına sahiptir. Jeotermal enerjinin elektrik üretiminde, konutların ısıtılmasında ve seracılıkta kullanılması, fosil yakıtlara olan bağımlılığı azaltan çevre dostu bir ekonomik mücadele örneğidir.

Buna göre, Türkiye'de jeotermal kaynak potansiyelinin en yüksek olduğu ve bu enerjiden elektrik üretimi ile sera ısıtmasında en fazla yararlanılan bölge aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de ulaştırma altyapısına yapılan yatırımlar, bölgeler arasındaki ekonomik ve sosyal etkileşimi doğrudan etkilemektedir. Özellikle son yıllarda Ankara, Eskişehir, Konya, Karaman ve İstanbul gibi büyük şehirler arasında hizmete giren Yüksek Hızlı Tren (YHT) hatları, şehirler arası seyahat sürelerini büyük ölçüde kısaltmıştır.

Bu ulaşım yatırımı, söz konusu şehirler arasında öncelikle hangi ekonomik sektörün ve faaliyetlerin gelişimini doğrudan ve en hızlı şekilde canlandırmıştır?

Zonguldak, Bartın ve Karabük (ZBK) Bölgesel Gelişme Projesi; bölgede ağırlıklı olan taş kömürü madenciliği ve demir-çelik sanayisine olan aşırı bağımlılığı azaltmayı, ekonomik yapıyı çeşitlendirerek yeni istihdam alanları yaratmayı ve bölge dışına göçü önlemeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda bölgede çevreye duyarlı, sürdürülebilir ve alternatif ekonomik sektörlerin geliştirilmesi hedeflenmektedir.

Buna göre, ZBK projesi kapsamında bölgede ekonomik yapıyı çeşitlendirmek amacıyla atılan adımlardan hangisi "sürdürülebilir kalkınma ve çevreyle mücadele iyi örnekleri" arasında gösterilemez?

Türkiye'de ekonomik faaliyetlerin coğrafi dağılışı; yer şekilleri, iklim özellikleri, su kaynakları, ulaşım ağları ve ham maddeye yakınlık gibi faktörlerin etkisiyle şekillenir.

Bir yatırımcı, Türkiye'de fizibilite çalışmaları yaparak üç farklı alanda yatırım planlamaktadır:

I. Yatırım: Tüketici nüfusun yoğun olduğu büyük pazarlara yakın, modern besi ve kümes hayvancılığı tesisi.
II. Yatırım: Yıl boyunca düzenli ve güçlü rüzgar potansiyeline sahip, çevre dostu bir rüzgar enerjisi santrali (RES).
III. Yatırım: Üretim aşamasında bol miktarda suya ihtiyaç duyan ve ham maddesi odun/selüloz olan modern bir kağıt fabrikası.

Bu yatırımcının yatırımlarından en yüksek ekonomik verimi alabilmesi için Türkiye haritası üzerinde seçmesi gereken en uygun lokasyonlar aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

Türkiye, küresel iklim değişikliğiyle mücadele kapsamında Paris İklim Anlaşması'nı onaylamış ve 2053 yılı için "net sıfır emisyon" hedefini belirlemiştir. Bu hedef doğrultusunda Türkiye'deki sanayi (ikincil) ve enerji sektörlerinde karbon ayak izini azaltmaya yönelik köklü bir dönüşüm ve mücadele süreci başlamıştır. Özellikle Avrupa Birliği'nin "Sınırda Karbon Düzenlemesi" mekanizmasına uyum sağlamak, Türkiye'nin ihracat gücünü koruması açısından hayati önem taşımaktadır.

Buna göre, Türkiye'nin bu uluslararası ekonomik ve çevresel mücadelede başarılı olabilmesi için sanayi sektöründe hayata geçirmesi gereken "yeşil ekonomi" iyi uygulama örnekleri arasında aşağıdakilerden hangisi gösterilemez?