✅ 10. Sınıf Coğrafya: Levha tektoniği ve hareketleri Test Çöz
✅ 10. Sınıf Coğrafya: Levha tektoniği ve hareketleri Testi
Alman bilim insanı Alfred Wegener, 1912 yılında "Kıtaların Kayması Teorisi"ni ortaya atmıştır. Wegener, bu teorisinde kıtaların geçmişte "Pangea" adı verilen tek bir süper kıta olduğunu, zamanla parçalanarak günümüzdeki konumlarına ulaştığını savunmuştur.
Aşağıdakilerden hangisi Wegener'in bu teorisini desteklemek amacıyla kullandığı kanıtlardan biri değildir?
B) Güney Amerika'nın doğusu ile Afrika'nın batı kıyılarının bir yapboz gibi birbirine uyması
C) Farklı kıtalarda benzer yaş ve yapıdaki kayaç gruplarının bulunması
D) Günümüzde tropikal kuşakta yer alan bazı kıtalarda buzul izlerine rastlanması
E) Kıtaların günümüzdeki nüfus yoğunluklarının ve ekonomik yapılarının benzerlik göstermesi
Yerkabuğunu oluşturan levhalar, üzerinde bulundukları mantonun üst kesimindeki akışkan astenosfer tabakası üzerinde adeta yüzmektedir.
Levhaların hareket etmesini sağlayan temel enerji kaynağı ve mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?
B) Mantodaki sıcaklık ve yoğunluk farkından kaynaklanan konveksiyonel akıntılar
C) Dünya'nın kendi ekseni etrafındaki dönüş hızı (çizgisel hız)
D) Güneş radyasyonunun yeryüzüne düşme açısındaki değişimler
E) Çekirdekteki yüksek basınç nedeniyle oluşan manyetik alan dalgalanmaları
Yer kabuğu tek bir parçadan oluşmamış, yapboz parçaları gibi birbirine kenetlenmiş büyük parçalara bölünmüştür.
Yerkabuğunu oluşturan bu büyük parçaların her birine verilen bilimsel ad aşağıdakilerden hangisidir?
B) Barisfer
C) Pirosfer
D) Astenosfer
E) Mezosfer
İki kıtasal levhanın birbirine doğru hareket ederek çarpışması sonucunda arada kalan tortul tabakalar sıkışarak kıvrılır ve yüksek sıradağları oluşturur.
Aşağıdaki sıradağlardan hangisi, Avrasya levhası ile Hindistan levhasının çarpışması sonucunda oluşmuştur?
B) Himalayalar
C) Kayalık Dağları
D) Ural Dağları
E) Atlas Dağları
Okyanusal levhaların birbirinden uzaklaştığı (ayrıldığı) sınırlarda, mantodan yükselen magma oluşan boşluğu doldurarak soğur ve yeni bir okyanusal kabuk oluşturur.
Bu süreç sonucunda okyanus tabanlarında meydana gelen devasa su altı dağ zincirlerine ne ad verilir?
B) Okyanus ortası sırtı
C) Volkanik ada yayı
D) Kıvrım dağları
E) Rift vadisi
Yoğunluğu fazla olan okyanusal levha ile yoğunluğu daha az olan kıtasal levha karşılaştığında, okyanusal levha kıtasal levhanın altına doğru dalarak mantoda erir.
Bu sürece ve bu süreç sonucunda okyanus tabanında oluşan derin çukurluklara verilen adlar aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?
B) Dalma-batma zonu - Okyanus hendeği
C) Sıyırma zonu - Kıvrım dağları
D) Çarpışma zonu - Tortul havza
E) Yanal yer değiştirme - Fay hattı
Levhaların birbirine sürtünerek yanal olarak yer değiştirdiği sınırlara transform (sıyırma) levha sınırları denir. Bu sınırlarda yeni bir kabuk oluşumu veya var olan kabuğun yok olması (erimesi) gerçekleşmez.
Buna göre, transform levha sınırları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
B) Sürekli olarak yeni okyanusal kabuk üretilir.
C) Derin okyanus hendekleri meydana gelir.
D) Şiddetli sığ depremler meydana gelir.
E) Kıtasal levhalar eriyerek mantoya karışır.
Yeryüzündeki aktif volkanların yaklaşık %75'i ve büyük depremlerin %90'ı Büyük Okyanus (Pasifik) çevresindeki levha sınırlarında meydana gelmektedir. Bu bölge, okyanusal levhaların kıtasal levhalarla çarpıştığı ve daldığı sınırları kapsar.
Jeolojik özellikleri belirtilen bu aktif kuşağa verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?
B) Pasifik Ateş Çemberi
C) Atlantik Ortası Sırtı
D) Doğu Afrika Rift Sistemi
E) İskandinav Kalkanı
Harry Hess tarafından ortaya atılan "Deniz Tabanı Yayılması" teorisi, levha tektoniği kuramının gelişimine büyük katkı sağlamıştır.
Aşağıdakilerden hangisi deniz tabanı yayılması teorisini doğrudan destekleyen en güçlü kanıttır?
B) Kıtasal kabuğun yoğunluğunun okyanusal kabuktan daha az olması
C) Gelgit dalgalarının kıyı çizgilerini sürekli olarak aşındırması
D) Litosfer kalınlığının Dünya'nın her yerinde aynı olması
E) Depremlerin sadece kıta içlerindeki fay hatlarında meydana gelmesi
Türkiye, jeolojik açıdan oldukça genç ve hareketli bir yapıya sahiptir. Ülkemizde Kuzey Anadolu Fayı (KAF) ve Doğu Anadolu Fayı (DAF) gibi aktif fay hatlarının bulunması ve sık sık depremler yaşanması, çevresindeki büyük levhaların hareketleriyle doğrudan ilişkilidir.
Türkiye'nin bulunduğu alanı kuzeyden ve güneyden sıkıştırarak Anadolu yarımadasının batıya doğru hareket etmesine neden olan levhalar aşağıdakilerin hangisinde bir arada verilmiştir?
B) Avrasya - Afrika - Arabistan
C) Kuzey Amerika - Güney Amerika - Nazka
D) Hindistan - Avrasya - Antarktika
E) Afrika - Güney Amerika - Avrasya
Dünya'nın en derin noktası olan Mariana Hendeği (yaklaşık $11000$ metre), levha hareketlerinin bir sonucu olarak oluşmuştur.
Mariana Hendeği'nin oluşumunu sağlayan tektonik süreç aşağıdakilerden hangisidir?
B) İki okyanusal levhanın çarpışması sonucunda birinin diğerinin altına dalması
C) İki kıtasal levhanın yanal olarak birbirini sıyırması
D) Sıcak nokta (hot spot) volkanizmasının okyanus tabanını çökertmesi
E) Akarsuların okyanus tabanında derin vadiler aşındırması
Bir okyanus ortası sırtının doğu ve batı yönlerinde yapılan jeolojik araştırmalarda, sırttan farklı uzaklıklardaki bazaltik kayaçların yaşları şu şekilde tespit edilmiştir:
- Sırtın $50$ km doğusundaki X noktasındaki kayaçların yaşı: $2$ milyon yıl
- Sırtın $100$ km batısındaki Y noktasındaki kayaçların yaşı: $4$ milyon yıl
- Sırtın $150$ km doğusundaki Z noktasındaki kayaçların yaşı: $6$ milyon yıl
Buna göre, bu okyanus tabanındaki levha hareketleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi kesin olarak söylenebilir?
B) Levhalar sırt merkezinden her iki yöne doğru yılda ortalama $2.5$ cm hızla uzaklaşmaktadır.
C) Sırtın batısındaki levha, doğusundaki levhaya göre iki kat daha hızlı hareket etmektedir.
D) Sırtın merkezine doğru gidildikçe kayaçların yaşı ve üzerlerindeki tortul kalınlığı artmaktadır.
E) Bu bölgede okyanusal levha kıtasal levhanın altına dalarak erimektedir.
"Mesosaurus" adlı tatlı su sürüngenine ait fosiller yalnızca Güney Amerika'nın doğusunda ve Afrika'nın güneybatısında yer alan belirli kayaç katmanlarında bulunmuştur. Bu canlının tuzlu su okyanuslarını aşamayacak fizolojik özelliklere sahip olduğu bilinmektedir.
Bu durumun açıklanmasıyla ilgili geçmişte ve günümüzde ortaya atılan aşağıdaki hipotezlerden hangisi, modern levha tektoniği teorisine göre bilimsel olarak kabul edilen tek açıklamadır?
B) Güney Amerika ve Afrika kıtaları geçmişte Gondwana süper kıtasının birer parçası olarak birleşiktir.
C) İki kıta arasında geçmişte var olan devasa bir kara köprüsü, zamanla okyanusa çökerek yok olmuştur.
D) Her iki kıtada da çevre şartlarının tamamen aynı olması, bu canlı türünün birbirinden bağımsız olarak aynı anda evrimleşmesini sağlamıştır.
E) Buzul çağlarında okyanus sularının donmasıyla oluşan buz köprüleri, canlının karşı kıtaya geçişini kolaylaştırmıştır.
Levha sınırlarında meydana gelen tektonik süreçler, oluştukları levhaların türüne (okyanusal veya kıtasal) göre farklı jeolojik ve morfolojik sonuçlar doğurur.
I. İki kıtasal levhanın çarpışması
II. Bir okyanusal levha ile bir kıtasal levhanın çarpışması
III. İki okyanusal levhanın çarpışması
Yukarıda verilen levha hareketlerinden hangilerinin sonucunda, yeryüzünde hem "aktif volkanizma" hem de "derin okyanus hendekleri"nin birlikte oluşması beklenir?
B) Yalnız II
C) I ve II
D) II ve III
E) I, II ve III
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-cografya-levha-tektonigi-ve-hareketleri/testler