✅ 10. Sınıf Coğrafya: Dirençli yaşam alanları Test Çöz
✅ 10. Sınıf Coğrafya: Dirençli yaşam alanları Testi
Dirençli yaşam alanları (dirençli kentler), doğal veya beşerî kaynaklı afetlerin olumsuz etkilerine karşı hazırlıklı olan, afet anında minimum zarar gören ve afet sonrasında hızla eski haline dönebilen yerleşim yerlerini ifade eder.
Buna göre, yerleşim alanlarının "dirençli" hale getirilmesinin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
B) Doğal afetlerin oluşmasını tamamen engellemek
C) Afetlerin olumsuz etkilerini, can ve mal kayıplarını en aza indirmek
D) Şehirlerin nüfus yoğunluğunu ve göç oranlarını artırmak
E) Tarım alanlarını imara açarak konut ihtiyacını karşılamak
Türkiye, aktif fay hatlarının üzerinde yer alması nedeniyle deprem riski oldukça yüksek bir ülkedir. Bu nedenle yaşam alanlarımızın depreme karşı dirençli hale getirilmesi hayati önem taşır.
Aşağıdakilerden hangisi, binaların depreme karşı dirençli hale getirilmesinde doğrudan uygulanan yapısal (mühendislik) önlemlerden biridir?
B) Aile afet müdahale planı hazırlamak
C) Binaların temelinde sismik izolatör (deprem yalıtımı) teknolojisi kullanmak
D) Mahalle düzeyinde acil toplanma alanları belirlemek
E) Evlerde deprem sarsıntı çantası bulundurmak
Özellikle Karadeniz Bölgesi gibi eğimin, yağışın ve killi toprak yapısının fazla olduğu alanlarda heyelan riski yüksektir.
Heyelan riski taşıyan bir bölgede dirençli yaşam alanları oluşturmak için alınabilecek en temel önlem aşağıdakilerden hangisidir?
B) Yamaç dengesini bozacak plansız kazılardan kaçınmak ve istinat duvarları inşa etmek
C) Yamaçların eğim derecesini yapay yollarla artırmak
D) Heyelan riski yüksek olan yamaçlara çok katlı betonarme binalar yapmak
E) Yamaç boyunca derin su kanalları açarak suyun toprağa daha fazla sızmasını sağlamak
Sel ve taşkınlar, dünyada ve ülkemizde en sık yaşanan meteorolojik ve hidrolojik afetler arasındadır.
Sel ve taşkınlara karşı dirençli yerleşim alanları kurmak isteyen bir şehir planlamacısının, yerleşim yeri olarak öncelikle kaçınması gereken alanlar aşağıdakilerden hangisidir?
B) Yüksek ve dalgalı plato yüzeyleri
C) Sert kayaçlardan oluşan tepelik alanlar
D) Karstik aşınım düzlükleri
E) Eğim derecesi az olan yüksek düzlükler
Afet yönetim döngüsü; afet öncesi (zarar azaltma ve hazırlık), afet sırası (müdahale) ve afet sonrası (iyileştirme ve yeniden inşa) olmak üzere farklı aşamalardan oluşur. "Zarar azaltma" aşaması, afetler gerçekleşmeden önce risklerin belirlenmesi ve olası zararların en aza indirilmesi çalışmalarını kapsar.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi afet yönetiminin zarar azaltma aşamasında yapılan çalışmalardan biri değildir?
B) Heyelan ve çığ riski taşıyan bölgelerin imara kapatılması
C) Erken uyarı sistemlerinin (tsunami, sel vb.) kurulması ve test edilmesi
D) Afet sonrasında enkaz altında kalanlar için arama-kurtarma ekiplerinin sevk edilmesi
E) Toplumda afet bilincini artırmaya yönelik eğitim programlarının düzenlenmesi
Şehirlerde beton ve asfalt gibi geçirimsiz yüzeylerin artması, yağış sularının toprağa sızmasını engelleyerek yüzeysel akışı artırır. Bu durum kentsel sel ve taşkın riskini ciddi oranda yükseltir. Dirençli kentler oluşturmada "yeşil altyapı" sistemlerinin kullanılması bu riski azaltır.
Aşağıdakilerden hangisi kentsel selleri önlemeye yönelik uygulanabilecek yeşil altyapı yöntemlerinden biri değildir?
B) Şehir merkezlerindeki park, bahçe ve yeşil alanların oranının artırılması
C) Akarsu yataklarının beton duvarlarla daraltılarak etrafının yüksek katlı binalarla imara açılması
D) Binaların çatılarında yağmur suyunu tutan "yeşil çatı" uygulamalarının yaygınlaştırılması
E) Yağmur sularını toplayıp filtreleyen yağmur bahçelerinin oluşturulması
Depreme karşı dirençli yaşam alanları inşa edilirken binaların üzerine yapılacağı zeminin jeolojik ve jeoteknik özellikleri büyük önem taşır. Bazı zeminler deprem dalgalarının genliğini artırarak sarsıntının şiddetini katlar ve "zemin sıvılaşması" adı verilen olaya neden olur.
Buna göre, aşağıdaki zemin türlerinden hangisi üzerine inşa edilen binaların deprem sarsıntısından en fazla etkilenmesi ve sıvılaşma riskiyle karşılaşması beklenir?
B) Metamorfik şist ve mermer tabakalarından oluşan zeminler
C) Bazaltik lav akıntılarının oluşturduğu sert düzlükler
D) Gevşek dokulu, suya doygun alüvyal dolgu zeminler
E) Kireç taşından oluşan karstik sert tabakalar
Küresel iklim değişikliğiyle birlikte şehirlerde aşırı sıcak dalgaları ve "kentsel ısı adası" etkisi daha sık ve şiddetli yaşanmaktadır. Kentsel ısı adası, şehirlerin beton ve asfalt yüzeyler nedeniyle kırsal çevrelerine göre çok daha sıcak olması durumudur.
Şehirleri bu meteorolojik afete karşı dirençli hale getirmek için aşağıdakilerden hangisinin yapılması uygun bir yaklaşım değildir?
B) Şehirsel rüzgar koridorlarını korumak ve binaları rüzgar akışını engellemeyecek şekilde konumlandırmak
C) Şehir içi yeşil alanları, dikey bahçeleri ve ağaçlandırma çalışmalarını artırmak
D) Çatılarda bitkilendirme (yeşil çatı) uygulamalarını yaygınlaştırmak
E) Kaldırım ve yollarda güneş ışınlarını yansıtan (albedo değeri yüksek) malzemeler kullanmak
Akdeniz iklim bölgesinde yer alan yerleşim alanlarında, yaz kuraklığına bağlı olarak orman yangını riski oldukça yüksektir. Bu bölgelerde orman-yerleşim sınırlarındaki (arayüzey) riskleri azaltmak ve dirençli yaşam alanları oluşturmak hayati önem taşır.
Buna göre, orman yangınlarına karşı dirençli yerleşim planlamasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
B) Ormanlık alanların hemen sınırına yüksek yoğunluklu ahşap konutlar inşa etmek
C) Yerleşim alanlarının peyzajında yangına daha dayanıklı bitki türlerini (örneğin servi, meşe) tercih etmek
D) İtfaiye ve acil müdahale araçlarının kolayca ulaşabileceği genişlikte yollar planlamak
E) Yerleşim içinde yeterli kapasitede su depoları ve yangın hidrant ağları kurmak
Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS); coğrafi verilerin toplanması, depolanması, analiz edilmesi ve haritalandırılması sürecini kapsar. CBS, afetlere karşı dirençli yaşam alanlarının planlanmasında ve afet yönetiminde karar vericilere büyük kolaylıklar sağlar.
Aşağıdakilerden hangisi CBS'nin afet öncesi hazırlık ve risk analizi aşamasındaki rollerinden biri değildir?
B) Deprem riski yüksek alanlardaki bina envanterinin ve bina yaşlarının haritalandırılması
C) Afet anında en hızlı ulaşılabilecek acil kaçış ve tahliye güzergahlarının modellenmesi
D) Afet sonrasında toplanan uluslararası yardımların hangi ülkelere ihraç edileceğinin belirlenmesi
E) Geçici barınma (çadır kent/konteyner kent) alanlarının kurulacağı en uygun yerlerin analiz edilmesi
Tsunamiler, deniz tabanında meydana gelen deprem, heyelan veya volkanik patlamalar sonucu oluşan dev dalgalardır. Kıyı yerleşimleri için büyük bir tehdit oluşturan bu afete karşı dirençli kıyı kentleri oluşturulması gerekmektedir.
Kıyı şehirlerini tsunamiye karşı dirençli hale getirmek için aşağıdakilerden hangisinin yapılması beklenmez?
B) Kıyıya yakın alçak düzlüklerin yoğun konut ve sanayi imarına açılması
C) Tsunami tahliye yollarının belirlenmesi ve yönlendirici tabelaların yerleştirilmesi
D) Doğal dalga kıran görevi gören kıyı kumulları ve mangrov ormanlarının korunması
E) Liman ve dalgakıran gibi kıyı yapılarının dalga enerjisini kıracak mühendislik tasarımlarıyla yapılması
Bir kentin kentsel dönüşüm ve afet dirençliliği planlamasında şu coğrafi veriler elde edilmiştir:
I. Kentin güneyindeki düzlükler gevşek alüvyal dolgudan oluşmakta ve yeraltı su seviyesi yüzeye yakındır.
II. Kentin kuzeyindeki tepelik alanlar masif kireç taşlarından oluşmaktadır.
III. Kentin ortasından aktif bir diri fay hattı geçmektedir.
Bu verilere dayanarak, kenti afetlere karşı dirençli hale getirmek amacıyla yapılacak aşağıdaki planlamalardan hangisi coğrafi esaslara göre en yanlıştır?
B) Güneydeki alüvyal düzlüklerin, konut ihtiyacını karşılamak amacıyla yüksek katlı ve yoğun nüfuslu yeni yerleşim alanı olarak imara açılması
C) Yeni yerleşim alanlarının ve kamu binalarının zemin dayanımı daha yüksek olan kuzeydeki tepelik alanlara doğru yönlendirilmesi
D) Güneydeki mevcut binalarda sismik izolatör kullanımı ve zemin güçlendirme çalışmalarının zorunlu tutulması
E) Kent genelinde mikro-bölgeleme çalışmalarının yapılarak zemin yapısına uygun kat sınırlamalarının getirilmesi
Bir bölgenin afetlere karşı "dirençlilik endeksi" belirlenirken yapısal dayanıklılık, erken uyarı sistemleri, halkın eğitim düzeyi ve ekonomik kapasite gibi çok boyutlu parametreler birlikte değerlendirilir.
Aşağıda beş farklı kentin afet yönetimi ve dirençlilik özellikleri betimlenmiştir:
- Kenti K: Deprem yönetmeliğine uygun yapı oranı %90, erken uyarı sistemi var, halkın afet eğitim düzeyi yüksek, acil durum bütçesi güçlüdür.
- Kenti L: Deprem yönetmeliğine uygun yapı oranı %20, erken uyarı sistemi yok, halkın afet eğitim düzeyi düşük, acil durum bütçesi zayıftır.
- Kenti M: Deprem yönetmeliğine uygun yapı oranı %60, erken uyarı sistemi var, halkın afet eğitim düzeyi orta, acil durum bütçesi ortadır.
- Kenti N: Deprem yönetmeliğine uygun yapı oranı %30, erken uyarı sistemi var, halkın afet eğitim düzeyi yüksek, acil durum bütçesi ortadır.
- Kenti P: Deprem yönetmeliğine uygun yapı oranı %50, erken uyarı sistemi yok, halkın afet eğitim düzeyi orta, acil durum bütçesi güçlüdür.
Bu bilgilere göre, bu kentlerin tamamında aynı büyüklükte bir deprem meydana geldiğinde, can ve mal kaybı riskinin en yüksek (en az dirençli) ve en düşük (en fazla dirençli) olması beklenen kentler sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
B) Kenti N - Kenti M
C) Kenti L - Kenti P
D) Kenti P - Kenti K
E) Kenti N - Kenti K
Küresel iklim değişikliği sürecinde, geçmişte nadir görülen ekstrem hava olayları günümüzde daha sık ve şiddetli afetlere yol açmaktadır. Örneğin, ani ve şiddetli sağanak yağışlar kentlerde "ani sel" (flash flood) olaylarını artırırken, uzun süren kuraklıklar ise su krizlerine ve kentsel ısı adası etkisine zemin hazırlamaktadır.
Bu durum karşısında, geleceğe yönelik "iklim dirençli" bir şehir planlaması yapmak isteyen bir büyükşehir belediyesinin aşağıdaki stratejilerden hangisini uygulaması, çoklu afet risklerini (hem sel hem kuraklık) aynı anda azaltmaya yönelik bütüncül bir çözüm sunar?
B) Yağmur sularını doğal olarak süzüp depolayan "sünger şehir" (sponge city) konseptini uygulayarak yeşil alanları artırmak ve yeraltı sarnıçları inşa etmek
C) Akarsu yataklarını tamamen beton kanallarla kaplayıp suları en hızlı şekilde denizlere deşarj etmek
D) Şehirdeki su tüketimini azaltmak amacıyla park ve bahçelerdeki ağaçları söküp yerlerine yapay çim kaplamalar yerleştirmek
E) Şehir içindeki su döngüsüne müdahale etmeyerek sadece şehir dışındaki büyük barajların kapasitesini artırmak
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-cografya-direncli-yasam-alanlari/testler