✅ 10. Sınıf Coğrafya: Coğrafi bakış açısını geliştirme Test Çöz
✅ 10. Sınıf Coğrafya: Coğrafi bakış açısını geliştirme Testi
Coğrafya bilimini diğer bilimlerden ayıran en önemli özellik, olayları yeryüzünde yayılışıyla ele almasıdır. Buna "dağılış ilkesi" denir.
Aşağıdaki ifadelerden hangisi coğrafyanın dağılış ilkesine örnek gösterilebilir?
B) Levha hareketleri sonucunda meydana gelen sıkışmalar, yer kabuğunda kırılma ve kıvrılmalara yol açar.
C) Sıcaklık ve yağış koşullarının elverişli olduğu nemli bölgelerde kimyasal çözünme daha şiddetlidir.
D) Sanayi devrimi sonrasında kırsal alanlardan kentlere doğru yoğun bir göç dalgası yaşanmıştır.
E) Akarsuların taşıdığı alüvyonları deniz kıyısında biriktirmesiyle delta ovaları meydana gelir.
Coğrafi olayların neden-sonuç ilişkisi içerisinde incelenmesine "nedensellik ilkesi" denir.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisinde nedensellik ilkesi ön plana çıkmaktadır?
B) Karstik aşınım şekillerinden olan dolinler, Akdeniz Bölgesi'ndeki kalkerli arazilerde yaygındır.
C) Doğu Anadolu Bölgesi'nde kış mevsiminin uzun ve sert geçmesi, tarımsal ürün çeşitliliğini ve olgunlaşma süresini olumsuz etkiler.
D) Türkiye'de nüfusun büyük bir kısmı kıyı şeridindeki ovalarda ve sanayileşmiş merkezlerde yoğunlaşmıştır.
E) Amazon ve Kongo havzaları, gür yağmur ormanlarının yeryüzünde en yoğun görüldüğü alanlardır.
İnsanlar, yaşamlarını sürdürebilmek ve ekonomik faaliyetlerini gerçekleştirebilmek için doğal çevreyle sürekli etkileşim halindedir. Bu etkileşimde bazen doğa insanı, bazen de insan doğayı etkiler.
Aşağıdakilerden hangisi insanın doğaya olan etkisine örnek gösterilebilir?
B) Akarsular üzerine barajlar inşa edilerek hidroelektrik enerji üretilmesi ve sulama yapılması
C) Aşırı soğuk iklim bölgelerinde yaşayan insanların kalın ve yünlü kıyafetleri tercih etmesi
D) Deprem riski yüksek olan bölgelerde konut yapımında hafif ve esnek malzemelerin kullanılması
E) Kurak bölgelerde tarımsal üretimin yağış miktarına bağlı olarak yıldan yıla dalgalanma göstermesi
Coğrafi olayların birbirleriyle olan ilişkilerini, karşılıklı etkileşimlerini ve aralarındaki bağları inceleyen ilkeye "karşılıklı ilgi (bağlantı) ilkesi" denir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu ilke doğrudan vurgulanmıştır?
B) Yeryüzündeki tatlı su kaynaklarının yaklaşık %68,7'si buzullar ve kalıcı kar örtüsü şeklinde saklıdır.
C) Yağış miktarının fazla ve düzenli olduğu bölgelerde gür orman örtüsü gelişir.
D) Dünya üzerindeki levha sınırları ile deprem bölgeleri ve sıcak su kaynaklarının dağılışı büyük oranda paralellik gösterir.
E) Karadeniz Bölgesi'nin dik yamaçlarında heyelan olayları ilkbahar aylarında artış gösterir.
Levha tektoniği kuramına göre yer kabuğu, manto üzerinde yüzen levhalardan oluşur. Bu levhaların hareketleri yeryüzünde birçok jeolojik ve jeomorfolojik olayın nedenidir.
Buna göre;
I. Deprem ve volkanik faaliyetlerin yoğunlaşması,
II. Sıcak su kaynaklarının (jeotermal) yaygın olması,
III. Genç kıvrım dağlarının oluşması,
IV. Taş kömürü yataklarının zengin olması
gibi özelliklerden hangileri levha sınırları ile doğrudan ilişkilendirilemez?
B) Yalnız IV
C) I ve II
D) II ve III
E) III ve IV
Yeryüzündeki su kaynaklarının dağılışı ile iklim özellikleri arasında çok sıkı bir ilişki vardır. Coğrafi bakış açısıyla bakıldığında, yağış miktarının buharlaşmadan fazla olduğu nemli bölgeler su zengini iken, kurak ve yarı kurak bölgelerde su kıtlığı yaşanmaktadır.
Buna göre, aşağıdaki bölgelerin hangisinde iklim koşullarına bağlı olarak doğal tatlı su potansiyelinin diğerlerine göre daha az olması beklenir?
B) Kuzey Afrika (Sahra)
C) Güneydoğu Asya
D) Kongo Havzası
E) Kuzeybatı Avrupa
Toprak oluşumunda iklim, ana kaya, yer şekilleri, biyolojik faktörler ve zaman etkilidir. Coğrafi bakış açısıyla yaklaşıldığında, benzer iklim özelliklerine sahip farklı bölgelerde farklı toprak tiplerinin görülmesi ana kayanın (litolojik yapı) farklı olmasıyla açıklanabilir.
Buna göre, Akdeniz iklim bölgesinde yer alan aşağıdaki alanların hangisinde, ana kayanın karstik (kalker) yapıda olmasına bağlı olarak oluşan kırmızı renkli Akdeniz toprağı (Terra-Rossa) yaygın olarak görülür?
B) Teke ve Taşeli Platoları
C) Ege Graben Ovaları
D) Ergene Havzası
E) Bafra ve Çarşamba Ovaları
Nüfusun yeryüzündeki dağılışını etkileyen doğal faktörlerin başında iklim ve yer şekilleri gelir. Ancak bazı durumlarda beşeri faktörler (sanayi, ticaret, madencilik vb.) doğal faktörlerin olumsuz etkilerini baskılayarak nüfusun yoğunlaşmasını sağlayabilir.
Aşağıdaki şehirlerden hangisinin nüfuslanmasında, yer şekillerinin engebeli olmasına rağmen zengin yeraltı kaynaklarının (madencilik) etkisiyle yaşanan hızlı nüfus artışı coğrafi bir bağlantı olarak gösterilebilir?
B) Konya
C) Şanlıurfa
D) Edirne
E) Aksaray
Türkiye'de heyelan olaylarının en fazla Karadeniz Bölgesi'nde, özellikle de ilkbahar mevsiminde görülmesi tesadüf değildir. Coğrafi bir analiz yapıldığında bu durum birden fazla faktörün bir araya gelmesiyle açıklanır.
Aşağıdakilerden hangisi Karadeniz Bölgesi'nde heyelan riskini artıran doğal ve beşeri faktörlerin bir arada verildiği bir açıklamadır?
B) Dik yamaçların bulunması ve ilkbaharda karların erimesiyle toprağın suya doyması
C) Eğimli yamaçlarda tabakaların eğim yönünde uzanması ve yol yapım çalışmaları sırasında yamacın dengesinin bozulması
D) Orman örtüsünün gür olması ve ağaç köklerinin toprağı tutması
E) Tarım alanlarının dar olması nedeniyle nadas uygulamasının yapılmaması
Kırsal yerleşmelerin dokusunu (toplu veya dağınık yerleşme) belirleyen en önemli coğrafi faktörler su kaynaklarının yeterliliği ve yer şekillerinin özellikleridir.
Buna göre, aşağıdaki coğrafi eşleştirmelerden hangisinde yerleşme dokusu ve bunun temel nedeni doğru olarak verilmiştir?
B) Doğu Karadeniz Bölgesi - Toplu Yerleşme - Yer şekillerinin düz olması
C) İç Anadolu Bölgesi - Toplu Yerleşme - Su kaynaklarının yetersiz, yer şekillerinin düz olması
D) Doğu Karadeniz Bölgesi - Dağınık Yerleşme - Kuraklığın şiddetli olması
E) Ege Bölgesi - Dağınık Yerleşme - Dağların denize dik uzanması
Ekonomik faaliyetler; birincil (tarım, hayvancılık, ormancılık), ikincil (sanayi, inşaat) ve üçüncül (hizmet, ticaret, turizm) faaliyetler olarak sınıflandırılır. Ülkelerin gelişmişlik düzeyleri arttıkça çalışan nüfusun sektörel dağılımında belirgin değişimler yaşanır.
Coğrafi bakış açısıyla bir ülkenin gelişmişlik düzeyinin artması durumunda, çalışan nüfusun sektörel dağılımında aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenir?
B) Üçüncül ve ikincil ekonomik faaliyetlerde çalışanların oranının artması, birincil faaliyetlerin oranının azalması
C) Tarım sektöründe çalışan insan sayısının artması, sanayi sektörünün tamamen ortadan kalkması
D) Tüm sektörlerde çalışan nüfus oranlarının birbirine tamamen eşitlenmesi
E) Sadece birincil ekonomik faaliyetlerin ülke ekonomisini domine etmesi
Küresel iklim değişikliği, yeryüzündeki hidrolojik döngüyü ve su havzalarını doğrudan etkilemektedir. Sıcaklık artışına bağlı olarak buharlaşmanın şiddetlenmesi, yarı kurak iklim bölgelerindeki kapalı havzalarda su seviyelerinin hızla düşmesine ve sulak alanların kurumasına yol açmaktadır. Bu durum sadece ekolojik bir felaket değil, aynı zamanda tarımsal üretimin çökmesine ve bölgesel göç dalgalarına neden olan çok boyutlu bir coğrafi krizdir.
Yukarıdaki metinde geçen coğrafi süreçler analiz edildiğinde, aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?
B) Kapalı havzaların su dengesi, küresel iklim parametrelerindeki değişimlere karşı son derece hassastır.
C) Buharlaşma şiddetinin artması, kurak ve yarı kurak alanlardaki su kıtlığı riskini daha da derinleştirmektedir.
D) Küresel iklim değişikliğinin etkileri yeryüzünün her bölgesinde aynı şiddette ve aynı yönde hissedilmektedir.
E) Coğrafi olaylar zincirleme bir reaksiyon halinde birbirini etkileyerek mekansal değişimlere yol açar.
Bir bölgede yapılması planlanan büyük ölçekli bir baraj projesinin coğrafi bakış açısıyla (dağılış, nedensellik, karşılıklı ilgi) çevresel ve sosyo-ekonomik etkileri analiz edilmek istenmektedir.
Buna göre, barajın yapılmasıyla ortaya çıkacak aşağıdaki durumlardan hangisi coğrafyanın "karşılıklı ilgi (bağlantı)" ilkesi çerçevesinde, doğrudan fiziki çevre ile beşeri faaliyetler arasındaki çok yönlü etkileşime örnek oluşturur?
B) Barajın inşa edileceği vadinin jeolojik yapısının incelenerek deprem riskinin ve kayaç geçirgenliğinin haritalandırılması
C) Baraj gölü altında kalacak olan tarihi ve kültürel miras alanlarının taranarak başka bir bölgeye taşınması
D) Barajın üreteceği yıllık hidroelektrik enerji miktarının hesaplanarak ulusal elektrik şebekesine katkısının belirlenmesi
E) Baraj gövdesinin yapımında kullanılacak olan beton ve kaya dolgu malzemelerinin en yakın taş ocaklarından temin edilmesi
Bir coğrafyacı, Türkiye'nin güneyindeki Toros Dağları'nın güney yamacı boyunca deniz seviyesinden başlayarak zirveye doğru bir araştırma gezisi yapmaktadır. Gezi sırasında şu gözlemleri kaydetmiştir:
- Deniz seviyesinden $800$ metreye kadar olan sahada maki bitki örtüsü ve kırmızı renkli Akdeniz toprakları (Terra-Rossa) yaygındır.
- $800$ metre ile $1500$ metre arasında kızılçam ve meşe ormanları yer almaktadır.
- $1500$ metre ile $2000$ metre arasında soğuğa dayanıklı iğne yapraklı karaçam ve sedir ormanları görülmektedir.
- $2000$ metrenin üzerinde ise ağaç yetişmeyip sadece dağ çayırları (alpin çayırlar) yer almaktadır.
Coğrafyacının yaptığı bu gözlemler ve ulaştığı sonuçlar, coğrafi bakış açısıyla analiz edildiğinde aşağıdaki çıkarımlardan hangisini en güçlü şekilde destekler?
B) Yükseltinin artmasına bağlı olarak sıcaklığın azalması, bitki örtüsü ve toprak özelliklerinin dikey yönde kuşaklar oluşturmasına yol açar.
C) Dağların uzanış yönü, nemli hava kütlelerinin iç kesimlere girmesini engelleyerek bitki çeşitliliğini azaltır.
D) Karstik kayaçların varlığı, yüksek kesimlerde orman örtüsünün tamamen ortadan kalkmasının temel nedenidir.
E) Beşeri faaliyetler, Toroslar'ın yüksek kesimlerindeki doğal bitki örtüsünün tahrip edilmesinde birincil etkendir.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-cografya-cografi-bakis-acisini-gelistirme/testler