✅ 10. Sınıf Coğrafya: Afetlerle mücadele ve Türk dünyası kültürel özellikleri Test Çöz
✅ 10. Sınıf Coğrafya: Afetlerle mücadele ve Türk dünyası kültürel özellikleri Testi
Doğal afetler oluştukları kökenlere göre jeolojik, klimatik, hidrolojik, biyolojik ve kozmik afetler olarak sınıflandırılır.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi kökeni bakımından klimatik ya da meteorolojik kökenli afetler arasında yer almaz?
B) Kasırga
C) Deprem
D) Aşırı sıcaklar
E) Kuraklık
Bir kültürün ilk ortaya çıktığı, şekillendiği ve dünyaya yayılmaya başladığı yere "kültür ocağı" denir.
Buna göre, Türk kültürünün ilk ortaya çıktığı ve şekillendiği coğrafi bölge (kültür ocağı) aşağıdakilerden hangisidir?
B) Orta Asya
C) Doğu Avrupa
D) Kuzey Afrika
E) Güney Asya
Deprem zararlarını en aza indirmek amacıyla yapılan çalışmalar "deprem öncesi", "deprem sırası" ve "deprem sonrası" olmak üzere üç aşamada değerlendirilir.
Aşağıdakilerden hangisi deprem öncesinde alınması gereken tedbirlerden biridir?
B) Deprem anında çök-kapan-tutun hareketinin uygulanması
C) Enkaz altında kalanların kurtarılması için arama kurtarma çalışmalarının başlatılması
D) Hasarlı binalara artçı sarsıntı ihtimaline karşı girilmemesi
E) Geçici barınma alanlarının (çadır kentler) hızlıca kurulması
Türk kültüründe göçebe (konar-göçer) yaşam tarzının bir sonucu olarak taşınabilir ve pratik unsurlar ön plana çıkmıştır.
Aşağıdakilerden hangisi bu yaşam tarzının Türk kültürüne kazandırdığı maddi (somut) unsurlardan biri değildir?
B) Kilim ve halı dokumaları
C) Taşınabilir ahşap eşyalar
D) Kalıcı büyük taş saraylar
E) At koşum takımları
Türkiye'de özellikle Karadeniz Bölgesi'nde yaygın olarak görülen heyelan olaylarını önlemek veya zararlarını azaltmak amacıyla bazı çalışmalar yapılmaktadır.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi heyelan riskini azaltmaya yönelik etkili bir yöntem değildir?
B) Heyelan riski yüksek yamaçlara istinat duvarı yapmak
C) Yamaçlardaki fazla suyu drene etmek (boşaltmak)
D) Dik yamaçları eğim yönünde dikine sürerek tarım alanı haline getirmek
E) Heyelan riski taşıyan alanları yerleşime kapatmak
Türk kültürü, tarih boyunca göçler ve fetihler aracılığıyla çok geniş bir coğrafyaya yayılmıştır. Bu durum, Türk kültürünün farklı kültürlerle etkileşime girmesine ve zenginleşmesine neden olmuştur.
Coğrafi konum özellikleri düşünüldüğünde, aşağıdaki bölgelerin hangisinde Türk kültürünün tarihi izlerine (mimari, dil, gelenek vb.) rastlanması beklenmez?
B) Kafkasya
C) Orta Doğu
D) Güney Amerika
E) Sibirya
Erozyon ve heyelan, dış kuvvetlerin etkisiyle meydana gelen ve toprak kaybına yol açan iki farklı süreçtir.
Bu iki afet türüyle ilgili olarak aşağıda verilen karşılaştırmalardan hangisi yanlıştır?
B) Heyelanda toprak kütle halinde yer değiştirirken, erozyonda toprağın üst kısmı süpürülür.
C) Ağaçlandırma çalışmaları erozyonu önlemede çok etkilidir ancak şiddetli heyelanları önlemede tek başına yetersiz kalabilir.
D) Her iki afet de en fazla kurak ve yarı kurak iklim bölgelerinde görülür.
E) Heyelanda eğim ve suya doygunluk temel etkendir, erozyonda ise bitki örtüsünün tahribi önemli bir rol oynar.
Türk kültüründe su, sadece hayati bir ihtiyaç değil, aynı zamanda temizliğin, bereketin ve kutsallığın simgesi olmuştur. Bu durum mimariye de yansımış, Türklerin yerleştiği coğrafyalarda su ile ilgili pek çok kalıcı eser inşa edilmiştir.
Aşağıdakilerden hangisi Türk kültüründeki "su mimarisi"ne örnek gösterilebilecek yapılardan biri değildir?
B) Şadırvan
C) Kervansaray
D) Köprü
E) Hamam
Tsunami, deniz ve okyanus tabanlarında meydana gelen bazı doğa olayları sonucunda oluşan dev dalgalardır.
Buna göre, aşağıdaki doğa olaylarından hangisinin tsunami oluşturma olasılığı en düşüktür?
B) Okyanus altındaki aktif volkanik patlamalar
C) Deniz tabanındaki büyük heyelanlar
D) Okyanus yüzeyinde esen şiddetli rüzgarlar ve fırtınalar
E) Okyanus tabanına büyük gök taşlarının düşmesi
Türk dünyası, Adriyatik'ten Çin Seddi'ne kadar uzanan geniş bir coğrafyada yaşayan ve ortak tarihi, dilsel ve kültürel bağlara sahip toplulukları ifade eder.
Aşağıdakilerden hangisi Türk dünyasındaki toplulukların ortak kültürel değerleri arasında gösterilemez?
B) Geleneksel el sanatlarından halıcılık ve kilimciliğin yaygın olması
C) Günümüzde ortak bir alfabenin ve tek bir resmi dilin kullanılması
D) Atlı sporlar (Cirit, Gökbörü vb.) ve güreş gibi geleneksel sporlar
E) Sözlü edebiyat ürünleri (Destanlar, masallar ve efsaneler)
İnsan faaliyetleri ve teknolojinin gelişimiyle birlikte ortaya çıkan afetlere "teknolojik afetler" denir. Teknolojik afetlerin etkileri bazen doğal afetlerden çok daha uzun süreli ve geniş alanları etkileyici olabilir. 1986 yılında Ukrayna'da meydana gelen Çernobil nükleer kazası bu duruma en büyük örnektir.
Bu kazanın etkileriyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
B) Tarım arazileri ve su kaynakları uzun süreli kirliliğe maruz kalmıştır.
C) Kazanın hemen ardından bölgedeki tüm volkanik faaliyetler durmuştur.
D) Kanser vakalarında ve genetik bozukluklarda ciddi artışlar yaşanmıştır.
E) Bölgedeki ekosistem ve biyoçeşitlilik ağır zarar görmüştür.
Bir bölgede afet riskini belirlemek ve yönetmek için şu formül kullanılır:
$$ \text{Risk} = \frac{\text{Tehlike} \times \text{Hassasiyet}}{\text{Başa Çıkabilme Kapasitesi}} $$
Bu formüle göre, coğrafi özellikleri benzer olan iki farklı şehirden ($X$ ve $Y$ şehirleri) $X$ şehrinde deprem tehlikesi $Y$ şehrine göre daha yüksek olmasına rağmen, olası bir depremde $Y$ şehrinde can ve mal kaybı (risk) beklentisinin $X$ şehrinden daha fazla olduğu tespit edilmiştir.
Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisi olabilir?
B) $Y$ şehrinin başa çıkabilme kapasitesinin (altyapı, eğitim, acil müdahale) $X$ şehrine göre çok daha düşük olması
C) $X$ şehrindeki binaların $Y$ şehrine göre daha eski ve dayanıksız olması
D) $Y$ şehrinin deprem kuşağından tamamen uzak bir jeolojik yapıda bulunması
E) $X$ şehrinde heyelan riskinin de bulunması
Türk kültürü, göçebe yaşam tarzından yerleşik hayata geçiş sürecinde coğrafi çevreyle sürekli bir etkileşim içinde olmuştur. Orta Asya'nın sert karasal ikliminden Anadolu'nun Akdeniz ve Karadeniz iklim özelliklerine geçiş, Türk kültürünün maddi unsurlarında (mesken tipleri, giyim, tarım ürünleri) köklü değişimlere yol açmıştır.
Buna göre, Türklerin Anadolu'ye yerleşmesiyle birlikte kültürel unsurlarında meydana gelen değişimlerle ilgili aşağıdaki analizlerden hangisi yanlıştır?
B) Hayvancılığa dayalı göçebe ekonominin yanına, Anadolu'nun verimli ovalarında tarımsal faaliyetler eklenmiştir.
C) İklimin yumuşamasıyla birlikte giyim kuşamda yünlü ve kalın kürklerin kullanımı azalmış, pamuklu ve hafif dokumalar yaygınlaşmıştır.
D) Anadolu'daki su kaynaklarının bolluğu, Türk mimarisinde köprü, çeşme ve hamam gibi su yapılarının Orta Asya'ya kıyasla çok daha fazla gelişmesini sağlamıştır.
E) Anadolu'ya göç edilmesiyle birlikte Türk dilinin temel yapısı tamamen değişmiş ve Türk kültürü Orta Asya kökenli tüm manevi değerlerini kaybetmiştir.
Türkiye, jeolojik yapısı ve jeomorfolojik özellikleri nedeniyle çeşitli doğal afetlerin sıkça yaşandığı bir ülkedir. Aşağıda Türkiye'deki üç farklı bölge ve bu bölgelerde en sık yaşanan doğal afetler eşleştirilmiştir:
- I. Bölge: Doğu Karadeniz Bölümü -> Heyelan ve Sel/Taşkın
- II. Bölge: İç Anadolu Bölgesi -> Kuraklık ve Rüzgar Erozyonu
- III. Bölge: Kuzey Anadolu Fay Hattı Çevresi -> Tektonik Depremler
Bu bölgelerde belirtilen afetlerin yoğunlaşmasında etkili olan temel coğrafi faktörler düşünüldüğünde, yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?
B) II. Bölge'de rüzgar erozyonunun şiddetli olmasında bitki örtüsünün cılız olması ve düzlük alanların geniş yer kaplaması rol oynar.
C) III. Bölge'deki depremlerin nedeni, levha hareketlerine bağlı olarak yer kabuğundaki kırık hatlarının (fayların) aktif olmasıdır.
D) I. Bölge'deki sel ve taşkınları önlemek için akarsu yataklarının daraltılması ve yatak içine konut yapılması en etkili çözümdür.
E) II. Bölge'de kuraklığın etkisini azaltmak için su tasarrufu sağlayan damlama sulama yöntemlerinin yaygınlaştırılması gerekir.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-cografya-afetlerle-mucadele-ve-turk-dunyasi-kulturel-ozellikleri/testler