✅ 10. Sınıf Biyoloji: Fotosentez hızını etkileyen faktörler Test Çöz
✅ 10. Sınıf Biyoloji: Fotosentez hızını etkileyen faktörler Testi
Fotosentez hızı, bitkinin genetik özelliklerine bağlı olan içsel (genetik) faktörler ile yaşadığı ortamdan kaynaklanan çevresel faktörlerin etkisi altındadır.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi fotosentez hızını etkileyen çevresel bir faktördür?
B) Yaprak yüzey genişliği
C) Karbondioksit yoğunluğu
D) Stoma sayısı
E) Enzim miktarı
Fotosentez reaksiyonlarında görev alan klorofil pigmenti, üzerine düşen ışığın bir kısmını soğururken (emerken) bir kısmını geçirir veya yansıtır. Klorofilin ışığı soğurma oranı fotosentez hızını doğrudan etkiler.
Buna göre, görünür ışık spektrumundaki aşağıdaki renklerden hangisinde fotosentez hızının en düşük olması beklenir?
B) Mavi
C) Yeşil
D) Turuncu
E) Kırmızı
Fotosentez hızının sıcaklık değişimlerine karşı duyarlı olması ve belirli bir sıcaklık değerinden (yaklaşık $40$ derecenin üzeri) sonra fotosentez hızının hızla azalarak durması, fotosentez sürecindeki hangi özelliğin bir sonucudur?
A) Işığın soğurulmasının engellenmesiB) Reaksiyonlarda enzimlerin görev alması
C) Karbondioksit tüketiminin azalması
D) Klorofil sentezinin durması
E) Hücredeki su miktarının artması
Bitki hücrelerinde fotosentez reaksiyonlarının gerçekleşebilmesi ve enzimlerin aktif olarak çalışabilmesi için hücredeki su oranının belirli bir sınırın üzerinde olması gerekir.
Buna göre, bitki hücrelerindeki su oranı yüzde kaçın altına düştüğünde fotosentez reaksiyonları tamamen durur?
B) 10
C) 15
D) 25
E) 40
Fotosentez hızını birden fazla çevresel faktör aynı anda etkilediğinde, fotosentezin hızı bu faktörlerden miktarı ya da şiddeti en düşük olana göre belirlenir. Bu kurala "Minimum Yasası" denir.
Bir bitkinin bulunduğu ortamdaki bazı faktörlerin miktarları ve bitkinin bu faktörlere olan minimum ihtiyaç oranları aşağıda verilmiştir:
- Işık şiddeti: İhtiyacın %80'i karşılanıyor.
- Karbondioksit miktarı: İhtiyacın %45'i karşılanıyor.
- Su miktarı: İhtiyacın %60'i karşılanıyor.
- Demir minerali: İhtiyacın %30'u karşılanıyor.
Buna göre, Minimum Yasası dikkate alındığında bu bitkinin fotosentez hızını öncelikli olarak sınırlayan faktör hangisidir?
B) Karbondioksit miktarı
C) Su miktarı
D) Demir minerali
E) Sıcaklık
Bir araştırmacı, özdeş üç saksı bitkisini farklı ışık şiddeti ve karbondioksit ($CO_2$) yoğunluklarına sahip ortamlarda bekleterek fotosentez hızlarını ölçmüştür.
Yapılan ölçümlerde elde edilen bulgular şunlardır:
I. Yüksek ışık şiddeti ve yüksek $CO_2$ yoğunluğunda fotosentez hızı en yüksek değerine ulaşmıştır.
II. Düşük ışık şiddetinde, $CO_2$ yoğunluğu ne kadar artırılırsa artırılsın fotosentez hızı belirli bir sınırın üzerine çıkamamıştır.
III. $CO_2$ yoğunluğu sıfıra indiğinde, ışık şiddeti yüksek olsa bile fotosentez tamamen durmuştur.
Bu bulgulara göre, aşağıdaki yorumlardan hangisi yapılamaz?
B) Işık şiddeti düşük olduğunda, fotosentez hızını ışık şiddeti sınırlandırır.
C) Yüksek ışık şiddeti, $CO_2$ yokluğunda da fotosentezin yüksek hızda devam etmesini sağlar.
D) Fotosentez hızı hem ışık şiddetine hem de $CO_2$ yoğunluğuna bağlı olarak değişim gösterir.
E) Belirli bir değerden sonra $CO_2$ yoğunluğunun artması fotosentez hızını sürekli artırmaz.
Bitkilerin yaprak yapıları, fotosentez hızını doğrudan etkileyen içsel faktörler arasında yer alır. Kurak ve nemli bölge bitkilerinin yaprak adaptasyonları fotosentez kapasitelerini belirler.
Buna göre, nemli bölge bitkileri ile kurak bölge bitkileri karşılaştırıldığında, nemli bölge bitkilerinde fotosentez hızının daha yüksek olmasını sağlayan özellikler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
B) Kütikula tabakasının daha kalın olması
C) Stoma (gözenek) sayısının daha fazla olması
D) Yaprakta kloroplast içeren hücre sayısının fazla olması
E) Stomaların yaprağın üst epidermis tabakasında yoğunlaşması
Modern seracılıkta bitkisel üretimi ve ürün verimliliğini artırmak amacıyla fotosentez hızını maksimum düzeyde tutacak yapay uygulamalar gerçekleştirilir.
Buna göre, seralarda uygulanan aşağıdaki yöntemlerden hangisi fotosentez hızını artırmaya yönelik doğrudan bir katkı sağlamaz?
B) Sera içine ıslak saman balyaları konularak karbondioksit miktarının artırılması
C) Sera içi sıcaklığın sürekli olarak $55$ °C ile $60$ °C arasında tutulması
D) Bitkilerin mineral bakımından zenginleştirilmiş su çözeltileriyle sulanması
E) Sera ortamına organik gübre dökülerek toprak mikroorganizmalarının $CO_2$ üretmesinin sağlanması
Klorofil pigmentinin sentezlenebilmesi ve işlevsel olabilmesi için hem genetik hem de çevresel faktörlerin birlikte etki etmesi gerekir.
Buna göre, klorofil sentezi ve fotosentez hızı ile ilgili;
I. Klorofilin yapısında magnezyum ($Mg$) atomu bulunur.
II. Demir ($Fe$) elementi klorofilin yapısına katılmaz ancak sentezinde görev alan enzimin kofaktörüdür.
III. Karanlık ortamda çimlendirilen bir bitki, genetik olarak klorofil sentezleme yeteneğine sahip olsa bile yeşillenemez.
ifadelerinden hangileri doğrudur?
B) Yalnız II
C) I ve III
D) II ve III
E) I, II ve III
Fotosentez hızını etkileyen üç farklı faktörün (X, Y ve Z) fotosentez hızı üzerindeki etkisini gösteren grafiksel değişimler aşağıda betimlenmiştir:
- X faktörü arttıkça fotosentez hızı sıfırdan başlayarak belirli bir seviyeye kadar hızla artmakta, daha sonra sabit kalmaktadır.
- Y faktörü arttıkça fotosentez hızı belirli bir minimum değerden (sıfırdan farklı) başlayarak artmakta ve ardından sabitlenmektedir.
- Z faktörü arttıkça fotosentez hızı çan eğrisi şeklinde bir değişim göstermekte; belirli bir optimum değerde maksimuma ulaştıktan sonra yüksek değerlerde sıfıra inmektedir.
Buna göre X, Y ve Z faktörleri aşağıdakilerden hangisinde doğru eşleştirilmiştir?
B) X: Karbondioksit yoğunluğu, Y: Işık şiddeti, Z: Sıcaklık
C) X: Işık şiddeti, Y: Karbondioksit yoğunluğu, Z: Sıcaklık
D) X: Sıcaklık, Y: Işık şiddeti, Z: Karbondioksit yoğunluğu
E) X: Sıcaklık, Y: Karbondioksit yoğunluğu, Z: Işık şiddeti
Bir araştırmacı, cam bir kap içerisine koyduğu su bitkisinin (Elodea) üzerine ters çevrilmiş bir deney tüpü yerleştirmiş ve düzeneği belirli bir mesafeden ışık kaynağı ile aydınlatmıştır. Deney sırasında su bitkisinden tüpün üst kısmına doğru gaz kabarcıklarının çıktığı gözlenmiştir.
Deney düzeneğinde birim zamanda çıkan gaz kabarcığı sayısını artırmak için aşağıdaki uygulamalardan hangisi yapılamaz?
B) Deney kabının içerisine bir miktar gazoz (karbondioksit içeren sıvı) eklemek
C) Deney kabının içine karbondioksit tutucu olan potasyum hidroksit ($KOH$) kristali eklemek
D) Suyun sıcaklığını $10$ °C'den $25$ °C'ye yükseltmek
E) Deneyde kullanılan yeşil ışık kaynağı yerine aynı şiddette kırmızı ışık kaynağı kullanmak
Bir bitki türünün farklı çevre koşullarındaki fotosentez hızlarını incelemek amacıyla dört farklı özdeş düzenek hazırlanmış ve aşağıdaki koşullar sağlanmıştır:
- 1. Düzenek: Düşük ışık şiddeti, $25$ °C sıcaklık, %0.03 $CO_2$ yoğunluğu
- 2. Düzenek: Yüksek ışık şiddeti, $25$ °C sıcaklık, %0.03 $CO_2$ yoğunluğu
- 3. Düzenek: Yüksek ışık şiddeti, $35$ °C sıcaklık, %0.03 $CO_2$ yoğunluğu
- 4. Düzenek: Yüksek ışık şiddeti, $35$ °C sıcaklık, %0.15 $CO_2$ yoğunluğu
Bu düzeneklerde gerçekleşen fotosentez hızlarının karşılaştırılmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
B) 2. ve 3. düzenekler karşılaştırıldığında, sıcaklık artışının fotosentez hızını artırdığı görülür çünkü enzim aktivitesi optimuma yaklaşmıştır.
C) 3. ve 4. düzenekler karşılaştırıldığında, karbondioksit yoğunluğunun artırılmasının fotosentez hızını sınırlayan faktörü ortadan kaldırdığı söylenebilir.
D) 1. düzenekte fotosentez hızını sınırlayan temel faktör sıcaklıktır.
E) Fotosentez hızının en yüksek olması beklenen düzenek 4. düzenektir.
Theodore Engelmann, ışığın farklı dalga boylarının fotosentez hızına etkisini araştırmak amacıyla bir deney tasarlamıştır. Bu deneyde, ipliksi bir yeşil alg üzerine prizmadan geçirerek renklerine ayırdığı ışığı (mor, mavi, yeşil, sarı, turuncu, kırmızı) düşürmüştür. Alglerin bulunduğu ortama ise oksijenli solunum yapan (aerob) bakteriler eklemiştir. Deney sonucunda bakterilerin en yoğun olarak mor ve kırmızı ışığın düştüğü bölgelerde toplandığı, en az ise yeşil ışığın düştüğü bölgede toplandığı gözlenmiştir.
Engelmann'ın gerçekleştirdiği bu deney ve sonuçları analiz edildiğinde aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?
B) İpliksi algin hücrelerinde bulunan klorofil pigmenti, yeşil dalga boyundaki ışığı diğer renklere göre daha fazla yansıtmaktadır.
C) Işığın dalga boyu değiştikçe, alg hücresinin birim zamanda ürettiği glikoz ve oksijen miktarı da değişkenlik gösterir.
D) Aerob bakterilerin mor ışıkta kırmızı ışığa göre daha fazla toplanması, mor ışığın enerji miktarının kırmızı ışığa göre daha düşük olmasından kaynaklanır.
E) Bu deneyde bağımsız değişken ışığın dalga boyu (rengi), bağımlı değişken ise fotosentez hızıdır.
Camdan yapılmış kapalı bir fanus içine yeşil bir saksı bitkisi konulmuş ve fanus içi gaz değişimleri belirli zaman aralıklarında izlenmiştir. Fanustaki koşullar ve gözlenen değişimler şu şekildedir:
- $t_0 - t_1$ aralığında: Fanus sürekli aydınlatılmış, fanustaki karbondioksit ($CO_2$) miktarının azaldığı, oksijen ($O_2$) miktarının ise arttığı gözlenmiştir.
- $t_1 - t_2$ aralığında: Fanusun üzeri ışık geçirmeyen siyah bir örtüyle kapatılmış, fanustaki $CO_2$ miktarının arttığı, $O_2$ miktarının ise azaldığı tespit edilmiştir.
- $t_2 - t_3$ aralığında: Fanusun üzerindeki örtü kaldırılmış (ışık verilmiş) ancak fanus içine $CO_2$ gazını hızla emen potasyum hidroksit ($KOH$) çözeltisi yerleştirilmiştir. Bu aralıkta fanustaki oksijen miktarının artmadığı, aksine azalmaya devam ettiği gözlenmiştir.
Bu deney süreciyle ilgili yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?
B) $t_1 - t_2$ aralığında fotosentez hızı, solunum hızından daha yüksek olduğu için $CO_2$ miktarı artmıştır.
C) $t_2 - t_3$ aralığında ışık varlığına rağmen oksijen miktarının artmamasının nedeni, $KOH$'ın fotosentez enzimlerini doğrudan zehirlemesidir.
D) $t_2 - t_3$ aralığında fotosentez hızını sınırlayan temel faktör ortamdaki karbondioksit yetersizliğidir.
E) Deney süresince bitkinin kuru ağırlığı sürekli olarak artış göstermiştir.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-biyoloji-fotosentez-hizini-etkileyen-faktorler/testler