✅ 10. Sınıf Biyoloji: Ekosistemin bileşenleri ve madde döngüleri Test Çöz
✅ 10. Sınıf Biyoloji: Ekosistemin bileşenleri ve madde döngüleri Testi
Bir ekosistemi oluşturan bileşenler abiyotik (cansız) ve biyotik (canlı) faktörler olmak üzere iki grupta incelenir.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bir ekosistemin abiyotik faktörlerinden biridir?
B) Ototrof bakteriler
C) Ortam sıcaklığı
D) Otçul memeliler
E) Parazit protistalar
Ekosistemdeki biyotik faktörlerden biri olan ayrıştırıcılar (saprofitler), madde döngülerinin kesintisiz devam etmesinde hayati bir role sahiptir.
Aşağıdakilerden hangisi ayrıştırıcı organizmaların ekosistemdeki temel görevidir?
B) Güneş enerjisini kimyasal bağ enerjisine çevirmek
C) Atmosferdeki serbest azotu doğrudan organik bileşiklere bağlamak
D) Sadece otçul canlıları tüketerek enerji elde etmek
E) İnorganik maddeleri oksitleyerek organik besin sentezlemek
Azot döngüsünde topraktaki amonyağın bitkilerin kullanabileceği nitrat tuzlarına dönüştürülmesi sürecine nitrifikasyon denir.
Nitrifikasyon sürecinde görev alan nitrit ve nitrat bakterileri, beslenme şekillerine göre aşağıdaki gruplardan hangisine dahildir?
B) Kemosentetik ototroflar
C) Fotosentetik üreticiler
D) Parazit tüketiciler
E) Otçul tüketiciler
Ekolojik piramitlerde, her bir trofik düzeyde (beslenme basamağında) bulunan canlıların toplam kuru ağırlığına biyokütle (biyomas) denir.
Karasal bir ekosistemdeki tipik bir besin piramidinde, üreticilerden son tüketicilere doğru gidildikçe toplam biyokütle nasıl değişir?
B) Sürekli artar
C) Hiç değişmez
D) Önce artar, sonra azalır
E) Sadece ikinci trofik düzeyde maksimuma ulaşır
Karbon döngüsü, karbonun atmosfer, hidrosfer, litosfer ve biyosfer arasındaki hareketini kapsar. Atmosferdeki karbondioksit ($CO_2$) dengesi bu döngü için çok önemlidir.
Buna göre, aşağıdaki olaylardan hangileri atmosferdeki karbondioksit ($CO_2$) miktarının artmasına neden olur?
B) Fotosentez ve kemosentez
C) Nitrifikasyon ve denitrifikasyon
D) Terleme ve buharlaşma
E) Kemosentez ve hidroliz
Bir ekosistemdeki besin piramidinde bir basamaktan bir üst basamağa enerjinin yaklaşık %10'u aktarılır. Buna "%10 kuralı" denir.
Üretici canlıların bulunduğu ilk basamakta toplam $10000\text{ J}$ (Joule) enerji üretildiğine göre, bu besin zincirindeki ikincil tüketicilerin (üçüncü trofik düzey) kullanabileceği enerji miktarı kaç J'dur?
B) $1000$
C) $100$
D) $10$
E) $1$
Azot döngüsünde gerçekleşen bazı olaylar aşağıda verilmiştir:
I. Nitrifikasyon bakterilerinin faaliyetiyle nitrat tuzlarının oluşması
II. Saprofit organizmaların organik atıklardan amonyak açığa çıkarması
III. Denitrifikasyon bakterilerinin faaliyetiyle atmosfere azot gazı verilmesi
Ölü bir bitki yaprağındaki proteinin yapısında bulunan azot atomunun tekrar atmosfere serbest azot gazı olarak dönebilmesi için bu olayların gerçekleşme sırası aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
B) II - I - III
C) II - III - I
D) III - II - I
E) I - III - II
Bir ekosistemde yer alan besin zinciri şu şekildedir:
$$\text{Ot} \rightarrow \text{Çekirge} \rightarrow \text{Kurbağa} \rightarrow \text{Yılan}$$
Bu ekosisteme karışan ve canlı vücudunda parçalanamayan zehirli bir kimyasal maddenin (örneğin DDT) dokularda en fazla biriktiği canlı türü aşağıdakilerden hangisidir?
B) Çekirge
C) Kurbağa
D) Yılan
E) Tüm canlılarda eşit miktarda birikir
Dengeli bir karasal ekosistemde bulunan bir besin zincirindeki otçul (birincil tüketici) canlıların sayısında ani ve büyük bir azalma meydana gelmiştir.
Bu durumun doğrudan bir sonucu olarak, ekosistemdeki üretici ve etçil (ikincil tüketici) canlıların birey sayılarında meydana gelmesi beklenen değişim aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
B) Üreticiler: Azalır, Etçiller: Artar
C) Üreticiler: Artar, Etçiller: Artar
D) Üreticiler: Azalır, Etçiller: Azalır
E) Üreticiler: Değişmez, Etçiller: Azalır
Su döngüsü, suyun yeryüzü ile atmosfer arasında sürekli olarak yer değiştirmesidir. Bu döngüde hem fiziksel hem de biyolojik süreçler rol oynar.
Buna göre, canlıların yapısındaki suyun doğrudan abiyotik ortama (atmosfere) geri dönmesini sağlayan biyolojik olaylar aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?
B) Terleme ve solunum
C) Yoğunlaşma ve yağış
D) Buharlaşma ve süzülme
E) Hidroliz ve dehidrasyon
Bir organizmanın ekosistemdeki rolü, gerçekleştirdiği faaliyetler ve ekolojik işlevleri "ekolojik niş" olarak adlandırılırken; canlının yaşamını sürdürdüğü, uyum sağladığı ve üreyebildiği doğal yaşam alanı ise "habitat" olarak tanımlanır.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bir organizmanın ekolojik nişine örnek gösterilebilir?
B) Bir bal arısının çiçek polenlerini taşıyarak bitkilerde tozlaşmayı sağlaması
C) Bir yeşil kurbağanın sulak göl kenarlarında yaşaması
D) Bir Afrika aslanının savan ekosisteminde barınması
E) Bir toprak solucanının nemli ve karanlık toprak katmanlarında bulunması
Bir ekosistemde yer alan besin ağıyla ilgili şu bilgiler verilmiştir:
- K canlısı, güneş enerjisini kullanarak organik besin sentezlemektedir.
- L ve M canlıları, besin ihtiyaçlarını sadece K canlısını tüketerek karşılamaktadır.
- N canlısı, hem L hem de M canlısını besin olarak tüketmektedir.
- P canlısı, besin zincirinin en üstünde yer almakta ve sadece N canlısıyla beslenmektedir.
- R canlısı ise bu besin ağındaki tüm canlıların ölü kalıntılarını ve organik atıklarını inorganik maddelere dönüştürmektedir.
Bu besin ağıyla ilgili olarak yapılan aşağıdaki yorumlardan hangisi kesinlikle yanlıştır?
B) R canlısı, gelişmiş hücre dışı sindirim enzimlerine sahiptir.
C) N canlısı, bu besin ağında üçüncü trofik düzeyde (beslenme basamağında) yer alır.
D) P canlısının dokularında biriken toksik madde miktarı, K canlısının dokularındakinden daha azdır.
E) L ve M canlıları arasında besin kaynağı için rekabet görülebilir.
Azot döngüsünde görev alan X, Y ve Z canlı türlerinin özellikleri şu şekildedir:
- X canlısı: Amonyağı nitrite dönüştürerek enerji elde eder ve bu enerjiyle karbondioksit özümlemesi gerçekleştirir.
- Y canlısı: Topraktaki nitrat tuzlarını serbest azot gazına dönüştürerek atmosfere verir.
- Z canlısı: Ölü bitki ve hayvanların proteinlerini hücre dışında parçalayıp hücre içine alır ve metabolik faaliyetleri sonucu amonyak açığa çıkarır.
Buna göre, bu canlı türleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
B) Y canlısının gerçekleştirdiği faaliyetler, toprağın azot tuzları bakımından verimliliğini artırır.
C) Z canlısı, kesinlikle prokaryot hücre yapısına sahip tek hücreli bir organizmadır.
D) X canlısı, inorganik maddeleri oksitleyerek elde ettiği kimyasal enerjiyle kendi organik besinini üretebilir.
E) Y ve Z canlıları, atmosfer azotunu doğrudan bağlayarak bitkilerin kullanımına sunan fiksasyon bakterileridir.
Tipik bir karasal ekosistemde biyokütle piramidi tabandan tavana doğru daralırken, bazı sucul ekosistemlerde fitoplanktonların (üretici) çok hızlı üreme ve tüketilme döngüsünden dolayı anlık biyokütle piramidi ters (tabanı dar, üstü geniş) olabilir. Ancak ekosistem tipi ne olursa olsun, enerji piramidi hiçbir zaman ters dönemez; her zaman tabandan tavana doğru daralır.
Bu durumla ilgili olarak;
I. Enerji piramidinin ters dönememesinin nedeni, termodinamiğin yasalarına göre enerjinin her aktarımda bir kısmının ısı olarak kaybedilmesidir.
II. Sucul ekosistemdeki ters biyokütle piramidi, üreticilerin toplam yıllık enerji üretiminin tüketicilerin ihtiyaç duyduğu enerjiden daha az olduğunu kanıtlar.
III. Karasal ekosistemlerdeki üreticilerin ömrü ve bünyelerinde biyokütle biriktirme kapasitesi, sucul ekosistemdeki tek hücreli üreticilere göre genellikle daha yüksektir.
ifadelerinden hangileri doğrudur?
B) Yalnız II
C) I ve III
D) II ve III
E) I, II ve III
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-biyoloji-ekosistemin-bilesenleri-ve-madde-donguleri/testler