✅ 10. Sınıf Biyoloji: Ekolojik ayak izi, atık yönetimi, sürdürülebilirlik Test Çöz

Bir bireyin, topluluğun ya da faaliyetin tükettiği doğal kaynakların yeniden üretilmesi ve oluşan atıkların bertaraf edilmesi için ihtiyaç duyulan coğrafi alana ne ad verilir?

İnsan faaliyetlerinin çevreye verdiği zararın karbondioksit ($CO_2$) cinsinden ölçülen birimine "karbon ayak izi" denir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bir bireyin karbon ayak izini doğrudan artırıcı bir etkiye sahiptir?

Atık yönetimi hiyerarşisinde çevre kirliliğini önlemek ve kaynakları korumak amacıyla belirli adımlar öncelik sırasına göre uygulanır.

Buna göre, atık yönetiminde en öncelikli ve en çok tercih edilen adım aşağıdakilerden hangisidir?

Bir mal veya hizmetin üretimi için doğrudan ve dolaylı olarak tüketilen toplam tatlı su miktarını ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Bir bölgenin biyolojik kapasitesi (biyokapasite), o bölgenin insan faaliyetleri sonucu oluşan atıkları absorbe etme ve yenilenebilir kaynakları üretme yeteneğidir.

Bir ülkenin ekolojik ayak izi, sahip olduğu biyokapasiteden daha büyükse bu durum aşağıdakilerden hangisine yol açar?

Su ayak izi; yeşil, mavi ve gri su ayak izi olmak üzere üç bileşenden oluşur.

Bu bileşenlerle ilgili;
I. Yeşil su ayak izi: Yağmur suyunun toprakta depolanıp bitkiler tarafından buharlaşma-terleme ile tüketilen kısmıdır.
II. Mavi su ayak izi: Yüzey ve yer altı tatlı su kaynaklarının (göl, nehir vb.) tüketilen hacmidir.
III. Gri su ayak izi: Kirletilmiş suyun, belirli standartlara ulaştırılabilmesi için seyreltilmesinde kullanılan tatlı su miktarıdır.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Sürdürülebilirlik, bugünkü nesillerin ihtiyaçlarının, gelecek nesillerin kendi ihtiyaçlarını karşılama yeteneğinden ödün vermeden karşılanmasıdır.

Sürdürülebilir bir ekosistem yönetimi için aşağıdakilerden hangisinin yapılması uygun değildir?

"Sıfır Atık" projesi kapsamında, atıkların geri dönüştürülmesi ve ekonomiye kazandırılması amaçlanmaktadır.

Evsel atıkların ayrıştırılması sürecinde aşağıdaki atıklardan hangisi geri dönüştürülebilir (organik olmayan) ambalaj atıkları grubunda yer almaz?

Fosil yakıtların aşırı kullanımı karbon ayak izini artırırken aynı zamanda atmosfere kükürt dioksit ($SO_2$) ve azot oksit ($NO_x$) gazlarının salınmasına neden olur.

Bu gazların atmosferdeki su buharı ile birleşmesi sonucu aşağıdakilerden hangisi doğrudan meydana gelir?

Ekolojik ayak izi hesaplanırken insan faaliyetleri için kullanılan farklı üretken arazi türleri dikkate alınır.

Aşağıdakilerden hangisi ekolojik ayak izi hesaplamasında kullanılan arazi bileşenlerinden biri değildir?

Atmosferde bulunan bazı gazlar, güneşten gelen ışınları tutarak dünyanın sıcaklığının dengede kalmasını sağlar. Buna "sera etkisi" denir. Ancak insan faaliyetleri sonucu bu gazların miktarının aşırı artması küresel ısınmaya yol açar.

Aşağıdaki gazlardan hangisi sera etkisine katkısı olan sera gazlarından biri değildir?

Bir ülkenin 1980 ile 2020 yılları arasındaki ekolojik ayak izi ve biyokapasite değişimleri incelenmiştir. 1980 yılında biyokapasite ekolojik ayak izinden fazla iken, 2000 yılında bu iki değer eşitlenmiş, 2020 yılında ise ekolojik ayak izi biyokapasitenin iki katına çıkmıştır.

Bu ülkedeki değişimle ilgili;
I. Ülke, 2000 yılından sonra ekolojik borçlu (ekolojik açık veren) durumuna geçmiştir.
II. 2020 yılındaki tüketim hızının sürdürülebilmesi için mevcut ülke topraklarının iki katı büyüklükte biyolojik olarak verimli alana ihtiyaç duyulmaktadır.
III. 1980-2020 yılları arasında ülkedeki kişi başına düşen karbon ayak izi kesinlikle sürekli azalmıştır.

yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

Döngüsel ekonomi, "al-yap-at" şeklindeki doğrusal ekonomi modeline alternatif olarak geliştirilen, kaynakların mümkün olduğunca uzun süre sistemde tutulmasını, atıkların minimuma indirilmesini ve ürünlerin ömrü bittiğinde geri kazandırılmasını hedefleyen bir modeldir.

Buna göre, döngüsel ekonomi modelini benimseyen bir sanayi kuruluşunun;
I. Ürün tasarımlarında kolayca sökülebilen ve geri dönüştürülebilen malzemeler tercih etmesi,
II. Üretim sürecinde açığa çıkan ısı enerjisini tesis içi ısıtmada tekrar kullanması,
III. Üretim atıklarını doğrudan en yakın su kaynağına deşarj etmesi

uygulamalarından hangilerini gerçekleştirmesi beklenir?

Üç farklı ailenin yaşam tarzları ve tüketim alışkanlıkları aşağıda belirtilmiştir:

- K ailesi: Isınmada kömür kullanmakta, her gün bireysel araçlarıyla işe gitmekte ve ambalajlı gıdaları yoğun tüketmektedir.
- L ailesi: Isınmada doğal gaz kullanmakta, işe giderken toplu taşımayı tercih etmekte ve evsel atıklarını kağıt, cam, plastik olarak ayrıştırmaktadır.
- M ailesi: Isınmada güneş enerjisi ve ısı pompası kullanmakta, ulaşımda bisiklet tercih etmekte, kendi bahçesinde organik tarım yapmakta ve sıfır atık prensibini uygulamaktadır.

Bu ailelerin çevreye bıraktıkları ekolojik ayak izlerinin büyüklük sıralaması aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?