✅ 10. Sınıf Biyoloji: Biyoçeşitlilik kaybı Test Çöz

Günümüzde küresel ölçekte biyoçeşitlilik kaybına neden olan en önemli insan kaynaklı faktör aşağıdakilerden hangisidir?

Doğal olarak bulunmadıkları bir ekosisteme dışarıdan getirilerek yerleşen, buradaki yerli türlerle rekabete girerek onların popülasyonlarını tehlikeye atan ve biyoçeşitliliği olumsuz etkileyen türlere ne ad verilir?

İnsanların doğadaki canlı kaynakları, popülasyonların kendilerini yenileme hızından daha hızlı bir şekilde tüketmesi durumuna "aşırı kullanım" denir.

Aşağıdakilerden hangisi bu duruma doğrudan örnek oluşturur?

Sadece belirli bir coğrafi bölgede yayılış gösteren ve dünyanın başka hiçbir yerinde doğal olarak bulunmayan türlere "endemik tür" denir.

Buna göre, endemik türlerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Büyük ve kesintisiz bir orman ekosisteminin ortasından otoban geçirilmesi sonucu orman iki küçük parçaya bölünmüştür.

Bu durumun ekosistemde yaratacağı etkilerle ilgili;

I. Habitat parçalanması gerçekleşmiştir.
II. Bölünen alanların sınırlarında "kenar etkisi" artmıştır.
III. İki tarafta kalan popülasyonlar arasındaki gen akışı engellenebilir.

yargılarından hangileri doğrudur?

Tarımda kullanılan DDT gibi bazı kimyasal zehirler organizmalar tarafından vücuttan atılamaz ve yağ dokuda birikir.

Bir göl ekosistemindeki besin zinciri;

Phytoplankton $\rightarrow$ Zooplankton $\rightarrow$ Küçük Balık $\rightarrow$ Büyük Balık $\rightarrow$ Balıkçıl Kuş

şeklindedir. Bu ekosisteme karışan zehirli bir maddenin biyoçeşitlilik üzerindeki olumsuz etkileri düşünüldüğünde, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Fosil yakıtların yanması sonucu atmosfere salınan kükürt dioksit ($\text{SO}_2$) ve azot oksit ($\text{NO}_x$) gazları, su buharı ile tepkimeye girerek asit yağmurlarını oluşturur.

Asit yağmurlarının biyoçeşitlilik üzerindeki etkileriyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Tarımsal gübrelerin ve evsel atıkların göllere taşınması sonucu sucul ekosistemlerde azot ve fosfor miktarı aşırı artar. Bu durum ötrofikasyon sürecini başlatır.

Ötrofikasyon sürecinde gerçekleşen;

I. Alglerin aşırı çoğalması ve su yüzeyini kaplaması
II. Suyun alt kısımlarına ışık geçirgenliğinin azalması
III. Oksijensiz solunum yapan ayrıştırıcıların faaliyetinin artması ve sudaki çözünmüş oksijenin tükenmesi
IV. Balık ve diğer sucul canlı ölümlerinin başlaması

olaylarının gerçekleşme sırası aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Bir ekosistemdeki sayısal üstünlüğü çok fazla olmamasına rağmen, ekolojik nişi nedeniyle komünitenin yapısını ve dengesini güçlü bir şekilde kontrol eden türlere "kilit taşı tür" denir.

Kilit taşı türlerin zarar görmesi veya yok olmasıyla ilgili;

I. Komünitedeki diğer türlerin popülasyon dengesi bozulur.
II. Ekosistemin biyoçeşitliliğinde hızlı bir düşüş yaşanır.
III. Baskın türün yerini hemen başka bir kilit taşı tür doldurur ve ekosistem etkilenmez.

yargılarından hangileri doğrudur?

Bir popülasyondaki genetik çeşitliliğin (varyasyonun) yüksek olması, o popülasyonun değişen çevre koşullarına uyum sağlama yeteneğini artırır.

Buna göre, aşırı avlanma veya habitat kaybı nedeniyle birey sayısı çok azalan bir türün genetik çeşitliliğinin azalması;

I. Salgın hastalıklara karşı direncinin azalması,
II. Değişen iklim koşullarına uyum yeteneğinin zayıflaması,
III. Doğal seçilim karşısında yok olma riskinin artması

durumlarından hangilerine yol açabilir?

Küresel iklim değişikliği, türlerin coğrafi dağılış alanlarını ve üreme, göç gibi mevsimsel faaliyetlerinin zamanlamasını (fenoloji) değiştirmektedir.

Bu durumun biyoçeşitlilik üzerindeki etkileriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Bir koruma biyoloğu, biyoçeşitliliği korumak amacıyla tasarlanacak doğa koruma alanlarının yapısını incelemektedir. Biyolog, toplam yüzölçümleri eşit olan iki farklı koruma modeli tasarlamıştır:

- Model X: Tek parça halinde, çok büyük ve dairesel bir koruma alanı.
- Model Y: Birbirinden bağımsız, aralarında otobanlar bulunan beş adet küçük dairesel koruma alanı.

Bu iki modelin biyoçeşitliliği koruma başarısı karşılaştırıldığında yapılan aşağıdaki analizlerden hangisi yanlıştır?

Bir ekosistemdeki besin ağında yer alan canlılar arasındaki ilişkiler şu şekildedir:

- Üretici bitkiler, çekirgeler ve tavşanlar tarafından besin olarak tüketilir.
- Çekirgeler kurbağalar tarafından, kurbağalar ise yılanlar tarafından tüketilir.
- Tavşanlar ve yılanlar, yırtıcı bir kuş türü olan kartal tarafından avlanır.

Bu ekosisteme dışarıdan bulaşan salgın bir hastalık nedeniyle kurbağa popülasyonunun tamamen yok olduğu gözlenmiştir.

Bu durumun besin ağındaki diğer canlılar ve biyoçeşitlilik üzerindeki dolaylı etkileriyle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi kesinlikle yanlıştır?

Bir sulak alan ekosisteminde son 50 yılda gerçekleşen değişimler incelenmiştir. Bu süreçte tarımsal sulama için gölden aşırı su çekilmiş, göl çevresindeki sazlıklar imara açılmış ve göle evsel atık sular boşaltılmıştır. Ayrıca göle daha fazla balık elde etmek amacıyla istilacı bir tür olan yırtıcı levrek balığı bırakılmıştır.

Bu sulak alanda meydana gelen değişimlerin biyoçeşitlilik kaybı üzerindeki sinerjik (birbirini tetikleyen) etkileriyle ilgili;

I. Aşırı su çekilmesi ve sazlıkların yok edilmesi, göçmen kuşların üreme ve barınma habitatlarını ortadan kaldırmıştır.
II. Evsel atıkların göle dökülmesi ötrofikasyona yol açarak dipteki oksijen seviyesini düşürmüş ve yerli balık türlerinin ölümünü hızlandırmıştır.
III. İstilacı levrek balığı, oksijen yetersizliğinden zayıf düşen yerli otobur balıkları daha kolay avlayarak yerli türlerin yok oluş sürecini hızlandırmıştır.
IV. Ekosistemdeki üretici, tüketici ve ayrıştırıcı dengesinin bozulması, sulak alanın kendi kendini temizleme (otopurifikasyon) kapasitesini tamamen yok etmiştir.

yargılarından hangileri bu ekosistemdeki çöküşü açıklayan doğru analizlerdendir?