Su Dalgalarında Kırılma

Su dalgalarının bir ortamdan derinliği farklı başka bir ortama geçmesi olayına kırılma denir.



Dalga leğeninde derinliğin az olduğu ortama sığ denir. Dalga leğeninde her taraf su olmasına rağmen derinlik farkından dolayı o tamlar da farklı olur. Farklı derinlikte su ortamları, su dalgaları için farklı ortam özelliği gösterir. Şekil I de doğrusal bir kaynakla üretilen dalgaların sığ ortamdan derin ortama geçişi gösterilmektedir.

  • Su dalgalarının hızı derinliğe bağlıdır. Derin ortamda dalgalar hızlı sığ ortamda yavaş hareket eder.
    VDerin > VSığ
  • Dalgaların dalga boyu derin ortamda büyük, sığ ortamda küçüktür.
    λDerin > λSığ
  • Dalgaların frekansı ve periyotu sadece kaynağa bağlıdır. Bu nedenle bir ortamdan başka bir ortama geçen dalgaların frekansı ve periyotu değişmez.
    fDerin > fSığ ve TDerin > TSığ

Şekildeki dalga leğeninde A kenarından üretilen doğrusal dalgaların B kenarına doğru, önce sığ ortamda sonrada derin ortamda ilerliyor.



Sığ ortamda dalga boyu ve hız küçük olurken derin ortamda dalga boyu ve hız büyük olur. Ancak her iki ortamda da frekans değişmez.

Aşağıda iki farklı dalga leğeninin yandan ve üstten görünümleri verilmiştir, Derinliklere göre dalga boyu hız ve frekans ilişkilerine dikkat ediniz.



Dalga leğenlerinde her zaman derinlik sabit olmayabilir. Şekil 1 deki dalga leğeninde derinlik A ucundan B ucuna gittikçe artmaktadır. Bu nedenle dalgaların hızı ve dalga boyu da kabın A ucundan B ucuna doğru artar. Dalgaların yandan görünümü Şekil II deki gibidir.

Aynı şekilde Şekil III teki gibi bir dalga leğeninde derinlik A dan B ye giderken önce artıp sonra tekrar azalmaktadır. Bu nedenle dalgaların dalga boyu önce artar sonra azalır ve üstten görünümleri Şekil IV teki gibi olur.



Derinlikleri farklı olan bölgeleri birbirinden ayıran çizgi şekildeki gibi eğrisel olabilir. Bu durumda doğrusal dalganın kenarları sığ ortama girerken yavaşlar, orta kısmı da derin ortamda kaldığı için hızlanır ve dalga eğrisel şekil alarak sığ ortama geçer. Şekil ll deki gibi bir dalga leğeninde doğrusal dalganın kenarları derin ortama girerken hızlanır. Orta kısmı sığ ortamda kaldığı için yavaşlayacağından Şekil lI deki gibi bükülerek derin ortama geçer. Şekil II de derin ortama geçen dalgalar bir noktada odaklanmaktadır.

Şekil III teki gibi verilen dalga leğeninde doğrusal dalganın ortası sığ ortama girerken yavaşlar kenarları derin ortamda olduğu için daha hızlı hareket eder ve odaklanacak şekilde bükülür. Dalga leğeninde su derinliği Şekil IV teki gibi olduğunda dalgalar yine ara kesit yüzeyinin şeklini alır.

Su Dalgalarının Mercek Şeklindeki ortamlardan Geçişi

Bir dalga leğeni içinde ince kenarlı merceğe benzer cam zeminlerle derin-sığ-derin ortamlar oluşturulabilir. Derin ortamdan gönderilen doğrusal dalgalar mercek içinden geçerken dalgalar bükülerek şekildeki gibi bir noktada odaklanır. Aynı şekilde Şekil II deki gibi oluşturulmuş dalga leğeninde derin ortamdan kalın kenarlı mercek şeklindeki sığ ortama geçerken dalga dairesel şekil alır ve sanki mercek arkasındaki bir noktadan geliyor gibi görünür.

Su Dalgalarının Ayrılması konusuna gitmek için tıklayın.

Etiketler:

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış.

Yorum Yaz

Rastgele Ders Videoları